Mantra 20
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
एष तुन्नो अभिष्टुतः पवित्रमति गाहते । रक्षोहा वारमव्ययम् ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष तु॒न्नो अ॒भिष्टु॑तः प॒वित्र॒मति॑ गाहते । र॒क्षो॒हा वार॑म॒व्यय॑म् ॥
Transliteration
eṣá tunnó abhí-stutaḥ pavítram áti gāhate | rakṣó-hā vā́ram avyáyam ||
Translation
This Soma, thrust forth and praised, plunges beyond the strainer; a slayer of the hostile darkness, he enters the imperishable protective covering.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । तु॒न्नः । अ॒भिऽस्तु॑तः । प॒वित्र॑म् । अति॑ । गा॒ह॒ते॒ । र॒क्षः॒ऽहा । वार॑म् । अ॒व्यय॑म् ॥एषः । तुन्नः । अभिस्तुतः । पवित्रम् । अति । गाहते । रक्षःहा । वारम् । अव्ययम् ॥eṣaḥ | tunnaḥ | abhi-stutaḥ | pavitram | ati | gāhate | rakṣaḥ-hā | vāram | avyayam
Word by Word
एषःthis (one)
एषः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुbut/indeed
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (निपात)
नःof us / for us
नः:
सम्प्रदान (हित-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिष्टुतःpraised, lauded
अभिष्टुतः:
कर्तृ (एषः इत्यस्य विशेषणम्) / सम्बन्ध
TypeParticiple (Adjective)
Root√स्तु (स्तुतौ) + अभि- (उपसर्ग) ; क्त-प्रत्यय
पवित्रम्the filter/strainer (pavitra)
पवित्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < √पू (पवने/शोधने)
अतिover, through
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
गाहतेenters, plunges through
गाहते:
क्रिया (कर्तृ: एषः)
TypeVerb
Root√गाह् (प्रवेशने/मज्जने)
रक्षोहाslayer of demons (rakṣas)
रक्षोहा:
कर्तृ (एषः इत्यस्य विशेषणम्) / सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक) + √हन् (हिंसायाम्) ; समासः (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्रायः)
वारम्covering/defence; enclosure (ward)
वारम्:
कर्म (गाहते इत्यस्य) / अधिकरण-प्रायः (मार्ग/आवरणार्थे)
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक)
अव्ययम्imperishable, unfailing
अव्ययम्:
कर्म (वारम् इत्यस्य विशेषणम्) / सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक) < अव- + √इ (गत्यादौ) / न-व्यय (अव्ययत्वे)