Mantra 1
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamana
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सोमासि धारयुर्मन्द्र ओजिष्ठो अध्वरे । पवस्व मंहयद्रयिः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सो॑मासि धार॒युर्म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो अध्व॒रे । पव॑स्व मंह॒यद्र॑यिः ॥
Transliteration
tváṃ sómāsi dhārayúr mandrá ójiṣṭho adhvaré | páv asva maṃháyad rayíḥ ||
Translation
Thou art Soma, the holder of the streams, the gladdening one, most powerful in the sacrifice; purify thyself, bringing to us the fullness of being.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सो॒म॒ । अ॒सि॒ । धा॒र॒युः । म॒न्द्रः । ओजि॑ष्ठः । अ॒ध्व॒रे । पव॑स्व । मं॒ह॒यत्ऽर॑यिः ॥त्वम् । सोम । असि । धारयुः । मन्द्रः । ओजिष्ठः । अध्वरे । पवस्व । मंहयत्रयिः ॥tvam | soma | asi | dhārayuḥ | mandraḥ | ojiṣṭhaḥ | adhvare | pavasva | maṃhayat-rayiḥ
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (सम्बन्धः—त्वम् = सोमः)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
(सम्बन्धक-क्रिया; कर्ता=त्वम्)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
धारयुःstream-bearer; one who carries the flow
धारयुः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण सोमस्य)
TypeNoun (agent/epithet)
Rootधारयु (प्रातिपदिक; धार- ‘धारा’ + यु- ‘युक्त/युक्तः’)
मन्द्रःgladdening; pleasant
मन्द्रः:
कर्तृ (विशेषणः सोमस्य)
TypeAdjective
Rootमन्द्र (प्रातिपदिक)
ओजिष्ठःstrongest; most vigorous
ओजिष्ठः:
कर्तृ (विशेषणः सोमस्य)
TypeAdjective (superlative)
Rootओजिष्ठ (प्रातिपदिक; ओजस् ‘strength’ + इष्ठ (तमप्-प्रत्ययः))
अध्वरेin the sacrifice/rite
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
पवस्वpurify yourself; flow clear
पवस्व:
(आज्ञा; कर्ता=त्वम्/सोमः)
TypeVerb
Rootपू (धातु; ‘पवते’ = to purify/flow)
मंहयद्रयिः(you) who bestow wealth; wealth-enricher
मंहयद्रयिः:
कर्तृ (विशेषणः सोमस्य—‘wealth-bestowing’)
TypeNoun (bahuvrīhi/tatpuruṣa-type epithet)
Rootमंहयद्रयि (प्रातिपदिक; मंहयत् ‘bestowing, enriching’ + रयि ‘wealth’)