Mantra 8
Sukta 9.66
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
समु त्वा धीभिरस्वरन्हिन्वतीः सप्त जामयः । विप्रमाजा विवस्वतः ॥
Samhita Patha (IAST)
समु॑ त्वा धी॒भिर॑स्वरन्हिन्व॒तीः स॒प्त जा॒मय॑: । विप्र॑मा॒जा वि॒वस्व॑तः ॥
Transliteration
sámu tvā dhībhír asvaran hinvatī́ḥ saptá jāmáyaḥ | vípram ājā́ vivásvataḥ ||
Translation
With their thoughts they sounded thee forth; the seven sisters, impelling, set thee in motion—O inspired seer, born of Vivasvat, awakened into the journey of light.
Padapatha (Word Analysis)
सम् । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । धी॒भिः । अ॒स्व॒र॒न् । हि॒न्व॒तीः । स॒प्त । जा॒मयः॑ । विप्र॑म् । आ॒जा । वि॒वस्व॑तः ॥सम् । ऊँ इति । त्वा । धीभिः । अस्वरन् । हिन्वतीः । सप्त । जामयः । विप्रम् । आजा । विवस्वतः ॥sam | oṃ iti | tvā | dhībhiḥ | asvaran | hinvatīḥ | sapta | jāmayaḥ | vipram | ājā | vivasvataḥ
Word by Word
सम्together, completely (preverb)
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) / सम् (अव्यय)
उindeed, just
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou (acc. sg.)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धीभिःwith thoughts/hymns, by insights
धीभिः:
करण
TypeNoun
Rootधी (स्त्री. प्रातिपदिक)
अस्वरन्they sounded/sang (praise)
अस्वरन्:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Root√स्वर् (स्वरति/स्वर्) ‘ध्वनिते, स्तौति’
हिन्वतीःimpelling, urging on
हिन्वतीः:
कर्तृ (अस्वरन् के कर्ता-सम्बन्धी विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Root√हिन्/√हिव् (हिनोति) ‘प्रेरयति, चलयति’ (वेद. ‘हिन्व’)
सप्तseven
सप्त:
कर्तृ (जामयः का विशेषण)
TypeNumeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
जामयःthe sisters/companions (the seven)
जामयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजामि (पुं. प्रातिपदिक) ‘सहचर/सम्बन्धी; (वेद.) स्त्रियाँ/बहिनें’
विप्रम्the inspired sage/poet (vipra)
विप्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविप्र (पुं. प्रातिपदिक)
आtowards, unto (preverb)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
अजाhas driven/impelled
अजा:
कर्तृ (क्रियापद)
TypeVerb
Root√अज् (अजति) ‘चालयति, प्रेरयति’
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun (proper/epithet)
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक; सूर्य/विवस्वान्)