Mantra 3
Sukta 9.66
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
परि धामानि यानि ते त्वं सोमासि विश्वतः । पवमान ऋतुभिः कवे ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॒ धामा॑नि॒ यानि॑ ते॒ त्वं सो॑मासि वि॒श्वत॑: । पव॑मान ऋ॒तुभि॑: कवे ॥
Transliteration
pári dhāmā́ni yā́ni te tváṃ sómāsi viśvátāḥ | pávamāna ṛtúbhiḥ kave ||
Translation
O Soma, thou art everywhere; around thee move all thy stations and ordered forms. O Purifying One, O Seer, thou becomest manifest through the seasons—through the right times of the Truth.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । धामा॑नि । यानि॑ । ते॒ । त्वम् । सो॒म॒ । अ॒सि॒ । वि॒श्वतः॑ । पव॑मान । ऋ॒तुऽभिः॑ । क॒वे॒ ॥परि । धामानि । यानि । ते । त्वम् । सोम । असि । विश्वतः । पवमान । ऋतुभिः । कवे ॥pari | dhāmāni | yāni | te | tvam | soma | asi | viśvataḥ | pavamāna | ṛtu-bhiḥ | kave
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (परितः/पर्यन्ते—परिसर/व्याप्ति)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
धामानिabodes, seats, stations
धामानि:
Karma (व्याप्तेः/गत्यर्थस्य विषयः)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
यानिwhich
यानि:
Karma (धामानि इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/स्वामित्व)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमSoma
सोम:
Sāmānādhikaraṇa (त्वम् इत्यस्य नाम/सम्बोधनार्थक-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
असिare
असि:
(अकर्मक) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
विश्वतःfrom all sides, everywhere
विश्वतः:
Adhikaraṇa (दिशा/पर्याय—‘सर्वतः’)
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
पवमानpurifying, flowing (Soma)
पवमान:
Sambodhana/Viśeṣya (सोमस्य विशेषण; ‘हे पवमान’)
TypeParticiple (Adjective/Noun)
Rootपू (धातु) → पवमान (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त)
ऋतुभिःwith the seasons / at the proper times
ऋतुभिः:
Karaṇa (सह/द्वारा—‘ऋतुभिः’)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
कवेO sage, O seer
कवे:
Sambodhana
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)