Mantra 25

Sukta 9.66

Devata: Soma Pavamana

Samhita Patha (Devanagari)

पवमानस्य जङ्घ्नतो हरेश्चन्द्रा असृक्षत । जीरा अजिरशोचिषः ॥

Samhita Patha (IAST)

पव॑मानस्य॒ जङ्घ्न॑तो॒ हरे॑श्च॒न्द्रा अ॑सृक्षत । जी॒रा अ॑जि॒रशो॑चिषः ॥

Transliteration

pávamānasya jaṅghnáto háreś candrā́ asṛkṣata | jīrā́ ajiráśociṣaḥ ||

Translation

As Pavamāna smites the obstructing darkness, the bright rays of the tawny one are released—swift-moving, with unfading flame of light.

Padapatha (Word Analysis)

पव॑मानस्य । जङ्घ्न॑तः । हरेः॑ । च॒न्द्राः । अ॒सृ॒क्ष॒त॒ । जी॒राः । अ॒जि॒रऽशो॑चिषः ॥पवमानस्य । जङ्घ्नतः । हरेः । चन्द्राः । असृक्षत । जीराः । अजिरशोचिषः ॥pavamānasya | jaṅghnataḥ | hareḥ | candrāḥ | asṛkṣata | jīrāḥ | ajira-śociṣaḥ

Word by Word

• पवमानस्य: of the purifying (Soma)
• पवमानस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: पवमान (√पू ‘to purify’ > पवमान ‘being purified/flowing, Soma’)

• जङ्घ्नतः: of (him) striking/smiting
• जङ्घ्नतः: सम्बन्ध (genitive attribute to पवमानस्य)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: जङ्घ्नत् (√हन् ‘to strike/kill’ ; intensive/reduplicated present participle stem)

• हरेः: of the tawny one
• हरेः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: हरि (epithet ‘tawny/golden’; of Soma/Indra’s steed; here of Soma)

• चन्द्राः: the bright (ones)
• चन्द्राः: कर्तृ (subject)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: चन्द्र (adj. ‘bright, shining’)

• असृक्षत: flowed forth / were released
• असृक्षत: क्रिया (of the subject चन्द्राः)
• Type: Verb
• Root: √सृज् ‘to let go, send forth, flow’

• जीराः: swift (ones)
• जीराः: कर्तृ (apposition to चन्द्राः)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: जीर (adj. ‘quick, lively, impetuous’)

• अजिरशोचिषः: having swift radiance / swift-flaming
• अजिरशोचिषः: कर्तृ (further epithet of चन्द्राः/जीराः)
• Type: Adjective (compound, bahuvrīhi/tatpuruṣa used adjectivally)
• Root: अजिर-शोचिस् (compound: अजिर ‘swift’ + शोचिस् ‘flame, radiance’)