Mantra 23
Sukta 9.66
Devata: Soma Pavamana (Indu)
Samhita Patha (Devanagari)
स मर्मृजान आयुभिः प्रयस्वान्प्रयसे हितः । इन्दुरत्यो विचक्षणः ॥
Samhita Patha (IAST)
स म॑र्मृजा॒न आ॒युभि॒: प्रय॑स्वा॒न्प्रय॑से हि॒तः । इन्दु॒रत्यो॑ विचक्ष॒णः ॥
Transliteration
sa mर्मṛjāná āyúbhiḥ práyasvān práyase hitáḥ | índur átyo vicakṣaṇáḥ ||
Translation
He, the bright Indu (Soma), cleansing himself with the life-powers, rich in the pressed delight, set in the working of that delight—he moves like a swift steed, with discerning vision.
Padapatha (Word Analysis)
सः । म॒र्मृ॒जा॒नः । आ॒युऽभिः॑ । प्रय॑स्वान् । प्रय॑से । हि॒तः । इन्दुः॑ । अत्यः॑ । वि॒ऽच॒क्ष॒णः ॥सः । मर्मृजानः । आयुभिः । प्रयस्वान् । प्रयसे । हितः । इन्दुः । अत्यः । विचक्षणः ॥saḥ | marmṛjānaḥ | āyu-bhiḥ | prayasvān | prayase | hitaḥ | induḥ | atyaḥ | vi-cakṣaṇaḥ
Word by Word
सhe (that one)
स:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सः < तद्) सर्वनाम-प्रातिपदिक
मर्मृजानःcleansing/purifying (himself)
मर्मृजानः:
Kartā (सह विशेषणम्)
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√मृज् (मार्जने) ; कृत्: शानच् (वर्तमान कृदन्त)
आयुभिःwith vital powers / with life-forces
आयुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
प्रयस्वान्possessing strength/abundance (vigorous)
प्रयस्वान्:
Kartā (सह विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रयस् (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्ययः)
प्रयसेfor strength / for abundance
प्रयसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रयस् (प्रातिपदिक)
हितःplaced, set, established
हितः:
Kartā (सह विशेषणम्)
TypeParticiple (past passive)
Root√धा (धारणे) ; कृत्: क्त (निष्पन्न/भूतकृदन्त)
इन्दुःIndu (Soma-drop)
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
अत्यःa steed, racer
अत्यः:
Kartā (इन्दुः इति समानााधिकरण-विशेषणम्)
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक)
विचक्षणःclear-sighted, discerning
विचक्षणः:
Kartā (इन्दुः/अत्यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootवि-√चक्ष् (दर्शने) ; कृत्: अन (कृदन्त-विशेषण)