Mantra 22
Sukta 9.66
Rishi: Traditionally: Soma Pavamāna corpus; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for this hymn (needs project-level authority file).
Devata: Soma Pavamāna (or purifying power in general; verse keeps it generic as pavamāna).
Chandas: Likely Gāyatrī/Anuṣṭubh-like short; verify metrically.
Samhita Patha (Devanagari)
पवमानो अति स्रिधोऽभ्यर्षति सुष्टुतिम् । सूरो न विश्वदर्शतः ॥
Samhita Patha (IAST)
पव॑मानो॒ अति॒ स्रिधो॒ऽभ्य॑र्षति सुष्टु॒तिम् । सूरो॒ न वि॒श्वद॑र्शतः ॥
Transliteration
pávamāno áti srídho abhyàrṣati suṣṭutím | sū́ro ná viśvádarśataḥ ||
Translation
Purifying in his flow, he streams beyond the obstructers and rushes to the perfect hymn of praise, like the Sun, visible to all in his wide revelation.
Padapatha (Word Analysis)
पव॑मानः । अति॑ । स्रिधः॑ । अ॒भि । अ॒र्ष॒ति॒ । सु॒ऽस्तु॒तिम् । सूरः॑ । न । वि॒श्वऽद॑र्शतः ॥पवमानः । अति । स्रिधः । अभि । अर्षति । सुस्तुतिम् । सूरः । न । विश्वदर्शतः ॥pavamānaḥ | ati | sridhaḥ | abhi | arṣati | su-stutim | sūraḥ | na | viśva-darśataḥ
Word by Word
पवमानःthe purifying (Soma), flowing/purifying one
पवमानः:
कर्तृ
TypeAdjective (epithet)
Rootपवमान- (√पू ‘पवने/शोधने’ से वर्तमान कृदन्त) अथवा √पु/√पू (to purify, to blow)
अतिover, beyond
अति:
—
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
स्रिधःhindrances, obstructions
स्रिधः:
कर्म
TypeNoun
Rootस्रिध्- (स्त्री/पुं प्रातिपदिक; ‘बाधा/अवरोध/हानि’—obstruction, hindrance)
अभिtowards, against, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्षतिrushes/flows
अर्षति:
क्रिया (कर्तृ: पवमानः)
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (गत्यर्थ; ‘to rush, to flow’)
सुष्टुतिम्well-formed praise, good hymn
सुष्टुतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु- + स्तुति- (√स्तु ‘स्तुतौ’)
सूरःthe sun
सूरः:
उपमान (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootसूर- (प्रातिपदिक; ‘सूर्य/दीप्तिमान्’)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
विश्वदर्शतःvisible to all, seen by everyone
विश्वदर्शतः:
विशेषण (कर्तृ का)
TypeAdjective
Rootविश्व- + दर्शत- (√दृश् ‘दर्शने’ से ‘दर्शत’ = दर्शनीय/दृश्य)