Mantra 19
Sukta 9.66
Rishi: Traditionally: Soma Pavamāna corpus; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for this hymn (needs project-level authority file).
Devata: Agni (addressed as purifier in a Pavamāna context).
Chandas: Likely Jagatī; verify metrically.
Samhita Patha (Devanagari)
अग्न आयूंषि पवस आ सुवोर्जमिषं च नः । आरे बाधस्व दुच्छुनाम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अग्न॒ आयूं॑षि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना॑म् ॥
Transliteration
agné āyū́ṃṣi pavase ā́ suva ūrjáṃ íṣaṃ ca naḥ | āré bādhasva ducchúnām ||
Translation
O Agni, as thou purifiest, bring forth for us the plenitudes of life—strength and the driving nourishment; and thrust far away the evil and ill-fortune.
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॑ । आयूं॑षि । प॒व॒से॒ । आ । सु॒व॒ । ऊर्ज॑म् । इष॑म् । च॒ । नः॒ । आ॒रे । बा॒ध॒स्व॒ । दु॒च्छुना॑म् ॥अग्ने । आयूंषि । पवसे । आ । सुव । ऊर्जम् । इषम् । च । नः । आरे । बाधस्व । दुच्छुनाम् ॥agne | āyūṃṣi | pavase | ā | suva | ūrjam | iṣam | ca | naḥ | āre | bādhasva | ducchunām
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
आयूंषिlifespans, vital lives
आयूंषि:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस्- (प्रातिपदिक)
पवसेyou purify/flow
पवसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पवते) / √पु (to purify, flow)
आhither, towards (us)
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सुवःof welfare / of good (fortune)
सुवः:
सम्बन्ध (genitive) / हेतु-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसुवस्-/स्वस्- (प्रातिपदिक; ‘सुवस्’ = good, welfare; also ‘स्वः’ heaven in other contexts)
ऊर्जम्strength, vigor
ऊर्जम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्- (प्रातिपदिक)
इषम्refreshment, nourishment
इषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइष्- (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
नःfor us, to us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us / of us) संदर्भे
TypePronoun
Rootअस्मद्- (सर्वनाम)
आaway/off (as preverb with √बाध्)
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
अरेpray!/hey! (interjection)
अरे:
सम्बोधन/उद्गार
TypeIndeclinable
Rootअरे (निपात; विस्मय/सम्बोधनार्थ)
बाधस्वdrive away!, repel!
बाधस्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√बाध् (to press away, repel, drive off)
दुच्छुनाम्of misfortunes/evils (harmful afflictions)
दुच्छुनाम्:
अपादान (from) / सम्बन्ध (of) संदर्भे
TypeNoun
Rootदुच्छुना- (प्रातिपदिक; ‘evil hurt/illness, mischief’)