Mantra 12
Sukta 9.66
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अच्छा समुद्रमिन्दवोऽस्तं गावो न धेनवः । अग्मन्नृतस्य योनिमा ॥
Samhita Patha (IAST)
अच्छा॑ समु॒द्रमिन्द॒वोऽस्तं॒ गावो॒ न धे॒नव॑: । अग्म॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा ॥
Transliteration
áchā samudrám índavo ’stáṃ gā́vo ná dhenávaḥ | ágmann ṛtásya yónim ā́ ||
Translation
Toward the ocean the drops have gone home, like cows, like milch-givers; they have come to the womb of the Truth—into the source where ṛta is born and gathered.
Padapatha (Word Analysis)
अच्छ॑ । स॒मु॒द्रम् । इन्द॑वः । अस्त॑म् । गावः॑ । न । धे॒नवः॑ । अग्म॑न् । ऋ॒तस्य॑ । योनि॑म् । आ ॥अच्छ । समुद्रम् । इन्दवः । अस्तम् । गावः । न । धेनवः । अग्मन् । ऋतस्य । योनिम् । आ ॥accha | samudram | indavaḥ | astam | gāvaḥ | na | dhenavaḥ | agman | ṛtasya | yonim | ā
Word by Word
अच्छाtowards
अच्छा:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे दिशानिर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootअञ्च् (गत्यर्थ) / अव्यय ‘अच्छा’
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
Karma (गन्तव्यः)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) < सम्-उद्-√दृ/द्रु? (परम्परया ‘समुद्र’)
इन्दवःthe drops (of Soma)
इन्दवः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
अस्तम्homeward / to the resting-place
अस्तम्:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootअस्त (अव्यय/नाम) ‘home, setting, west’
गावःcows
गावः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
धेनवःmilch-cows
धेनवः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
अग्मन्went / have gone
अग्मन्:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थ)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order / truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
योनिम्womb / source / abode
योनिम्:
Karma (गन्तव्यः)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
आunto / to
आ:
Adhikaraṇa (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)