Mantra 11
Sukta 9.66
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अच्छा कोशं मधुश्चुतमसृग्रं वारे अव्यये । अवावशन्त धीतयः ॥
Samhita Patha (IAST)
अच्छा॒ कोशं॑ मधु॒श्चुत॒मसृ॑ग्रं॒ वारे॑ अ॒व्यये॑ । अवा॑वशन्त धी॒तय॑: ॥
Transliteration
áchā kośáṃ madhuścútam ásṛgraṃ vā́re avyáye | avā́vaśanta dhītáyaḥ ||
Translation
Toward the vessel of honey-dripping sweetness they have made it flow, into the woolen straining; and the inspired thoughts have yearned downward—pressing to receive and hold the delight.
Padapatha (Word Analysis)
अच्छ॑ । कोश॑म् । म॒धु॒ऽश्चुत॑म् । असृ॑ग्रम् । वारे॑ । अ॒व्यये॑ । अवा॑वशन्त । धी॒तयः॑ ॥अच्छ । कोशम् । मधुश्चुतम् । असृग्रम् । वारे । अव्यये । अवावशन्त । धीतयः ॥accha | kośam | madhu-ścutam | asṛgram | vāre | avyaye | avāvaśanta | dhītayaḥ
Word by Word
अच्छाtowards, unto
अच्छा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअञ्च् (अञ्चति) / प्रातिपदिक: अच्छ (अव्ययीभाव-प्रयोग)
कोशम्vessel, container (sheath)
कोशम्:
Karma
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
मधुश्चुतम्honey-dripping, sweet-flowing
मधुश्चुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधु + √च्युत्/च्यु (च्यवते/च्युत) → चुत (कृदन्त)
असृग्रम्unfailing/unstained (epithet; lit. ‘not-…’, RV usage)
असृग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअसृग्रम् (प्रातिपदिक; RV-विशेषण, ‘असृग्र’)
वारेin the water
वारे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवारि/वार (प्रातिपदिक)
अव्ययेimperishable, unfailing
अव्यये:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootअव्यय (प्रातिपदिक)
अवावशन्तthey caused to dwell/they made (it) settle; they brought under control
अवावशन्त:
Kartā
TypeVerb
Root√वश् (वशति/वशयति) with reduplication: अवा- + वावश्
धीतयःinsights, hymns, inspired thoughts
धीतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; from √धी ‘to think’)