Mantra 4
Sukta 9.65
Rishi: Unknown/unspecified in provided input
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
वृषा ह्यसि भानुना द्युमन्तं त्वा हवामहे । पवमान स्वाध्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
वृषा॒ ह्यसि॑ भा॒नुना॑ द्यु॒मन्तं॑ त्वा हवामहे । पव॑मान स्वा॒ध्य॑: ॥
Transliteration
vṛ́ṣā hy ási bhānúnā dyumántaṃ tvā havāmahe | pavámāna svādhyàḥ ||
Translation
For thou art the Bull by thy beam of light; thee, the radiant one, we call—O self-purifying Soma, strong in thy own right inner power of realization.
Padapatha (Word Analysis)
वृषा॑ । हि । असि॑ । भा॒नुना॑ । द्यु॒ऽमन्त॑म् । त्वा॒ । ह॒वा॒म॒हे॒ । पव॑मान । सु॒ऽआ॒ध्यः॑ ॥वृषा । हि । असि । भानुना । द्युमन्तम् । त्वा । हवामहे । पवमान । सुआध्यः ॥vṛṣā | hi | asi | bhānunā | dyu-mantam | tvā | havāmahe | pavamāna | su-ādhyaḥ
Word by Word
वृषाbull; the strong one
वृषा:
Kartā (of ‘असि’)
TypeNoun (used adjectivally)
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने)
हिindeed; for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
असिthou art
असि:
— (copula)
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
भानुनाwith (thy) radiance/light
भानुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
द्यु॒मन्तम्the brilliant, radiant (one)
द्यु॒मन्तम्:
Karma (of ‘हवामहे’)
TypeAdjective
Rootद्यु॒मत् (प्रातिपदिक; ‘द्युमत्’ = possessing brilliance) < द्युत्/द्युम्न
त्वाthee
त्वा:
Karma (of ‘हवामहे’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हवामहेwe invoke/call
हवामहे:
—
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने) / √हू (आह्वाने)
पवमानO Pavamāna (self-purifying Soma)
पवमान:
Sambodhana (address)
TypeParticiple (epithet)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √पू (पवने/शोधने) + शानच् (मध्यम/वर्तमान कृदन्त)
स्वाध्यःmighty; of good power; well-disposed
स्वाध्यः:
Kartā/Predicate (in sense: ‘thou art …’)
TypeAdjective
Rootस्वाध्य (प्रातिपदिक; ‘स्वाध्य’ = of good/own power, well-disposed)