Mantra 15
Sukta 9.65
Rishi: Unknown/unspecified in provided input.
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī zone; requires metrical confirmation.
Samhita Patha (Devanagari)
यस्य ते मद्यं रसं तीव्रं दुहन्त्यद्रिभिः । स पवस्वाभिमातिहा ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्य॑ ते॒ मद्यं॒ रसं॑ ती॒व्रं दु॒हन्त्यद्रि॑भिः । स प॑वस्वाभिमाति॒हा ॥
Transliteration
yásya te mádyaṃ rásaṃ tīvráṃ dúhanty ádribhiḥ | sá pavasvābhimāti-hā ||
Translation
You whose intoxicating essence, sharp and intense, is milked out by the pressing-stones—purify yourself as that slayer of hostile forces in us.
Padapatha (Word Analysis)
यस्य॑ । ते॒ । मद्य॑म् । रस॑म् । ती॒व्रम् । दु॒हन्ति॑ । अद्रि॑ऽभिः । सः । प॒व॒स्व॒ । अ॒भि॒मा॒ति॒ऽहा ॥यस्य । ते । मद्यम् । रसम् । तीव्रम् । दुहन्ति । अद्रिभिः । सः । पवस्व । अभिमातिहा ॥yasya | te | madyam | rasam | tīvram | duhanti | adri-bhiḥ | saḥ | pavasva | abhi | māti-hā
Word by Word
यस्यwhose / of whom
यस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (possessor)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मद्यंintoxicating drink (Soma)
मद्यं:
कर्म (object of दुहन्ति)
TypeNoun
Rootमद्य (प्रातिपदिक)
रसंjuice, sap
रसं:
कर्म (object; apposition to मद्यं)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
तीव्रंsharp, strong
तीव्रं:
— (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतीव्र (प्रातिपदिक)
दुहन्तिthey milk/draw out
दुहन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु) ‘to milk, draw out’
अद्रिभिःwith pressing-stones
अद्रिभिः:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone, pressing-stone’
सhe / that (Soma)
स:
कर्ता (of पवस्व)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवस्वpurify yourself / flow pure
पवस्व:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootपू (धातु) ‘to purify’ (Vedic: पवते)
अभिमातिहाslayer of assailments/hostilities
अभिमातिहा:
— (विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootअभिमाति-हन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/उपपद-समास: अभिमातीन् हन्ति इति)