Mantra 7
Sukta 9.64
Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition.
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Triṣṭubh (needs verification).
Samhita Patha (Devanagari)
पवमानस्य विश्ववित्प्र ते सर्गा असृक्षत । सूर्यस्येव न रश्मयः ॥
Samhita Patha (IAST)
पव॑मानस्य विश्ववि॒त्प्र ते॒ सर्गा॑ असृक्षत । सूर्य॑स्येव॒ न र॒श्मय॑: ॥
Transliteration
pávamānasya viśva-vít prá te sárgā asṛkṣata | sū́ryasyeva ná raśmáyaḥ ||
Translation
O all-finding Pavamāna, thy streams are released forth—like the rays of the Sun—carrying everywhere the discovery of light and the unveiling of the hidden.
Padapatha (Word Analysis)
पव॑मानस्य । वि॒श्व॒ऽवि॒त् । प्र । ते॒ । सर्गाः॑ । अ॒सृ॒क्ष॒त॒ । सूर्य॑स्यऽइव । न । र॒श्मयः॑ ॥पवमानस्य । विश्ववित् । प्र । ते । सर्गाः । असृक्षत । सूर्यस्यइव । न । रश्मयः ॥pavamānasya | viśva-vit | pra | te | sargāḥ | asṛkṣata | sūryasya-iva | na | raśmayaḥ
Word by Word
पवमानस्यof the purifying (Soma)
पवमानस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootपवमान (√पू ‘पवते’)
विश्ववित्all-finding / finding all (wealth)
विश्ववित्:
कर्तृ-विशेषण (qualifier of the agent) / सम्बोधन-भाव (epithet)
TypeAdjective
Rootविश्ववित् (विश्व + √विद् ‘to know/find’)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण (direction/intensity ‘forth’)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootप्र
तेyour
ते:
सम्बन्ध (genitive: ‘thy/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (2nd pers. pronoun)
सर्गाःstreams, outpourings
सर्गाः:
कर्तृ (subject of असृक्षत)
TypeNoun
Rootसर्ग (√सृज् ‘to let go, emit’)
असृक्षतwere released / streamed forth
असृक्षत:
क्रिया (predicate)
TypeVerb
Root√सृज्
सूर्यस्यof the sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the sun’)
TypeNoun
Rootसूर्य
इवlike, as
इव:
उपमान-निर्देशक (simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव
न(in simile) as / just like
न:
उपमा-समुच्चय/अवधारण (Vedic: ‘indeed/just as’ in simile)
TypeIndeclinable
Rootन
रश्मयःrays
रश्मयः:
कर्तृ (elliptic: ‘rays (go forth)’; compared with सर्गाः)
TypeNoun
Rootरश्मि