Mantra 3
Sukta 9.64
Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition.
Devata: Soma/Indu Pavamāna.
Chandas: Likely Triṣṭubh (needs verification).
Samhita Patha (Devanagari)
अश्वो न चक्रदो वृषा सं गा इन्दो समर्वतः । वि नो राये दुरो वृधि ॥
Samhita Patha (IAST)
अश्वो॒ न च॑क्रदो॒ वृषा॒ सं गा इ॑न्दो॒ समर्व॑तः । वि नो॑ रा॒ये दुरो॑ वृधि ॥
Transliteration
aśvó na cakrado vṛ́ṣā sáṃ gā́ indo sáṃ árvataḥ | ví no rāyé dúro vṛdhi ||
Translation
Like a steed that neighs in power, O Bull Indu, gather together the rays (cows of light) and the energies that bear us onward. Open wide for us the doors of plenitude of being.
Padapatha (Word Analysis)
अश्वः॑ । न । च॒क्र॒दः॒ । वृषा॑ । सम् । गाः । इ॒न्दो॒ इति॑ । सम् । अर्व॑तः । वि । नः॒ । रा॒ये । दुरः॑ । वृ॒धि॒ ॥अश्वः । न । चक्रदः । वृषा । सम् । गाः । इन्दो इति । सम् । अर्वतः । वि । नः । राये । दुरः । वृधि ॥aśvaḥ | na | cakradaḥ | vṛṣā | sam | gāḥ | indo iti | sam | arvataḥ | vi | naḥ | rāye | duraḥ | vṛdhi
Word by Word
अश्वःhorse (as a simile for Soma)
अश्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
चक्रदःneighing, crying out
चक्रदः:
कर्तृ (अश्वः का विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootचक्रद (प्रातिपदिक; √चक्रद्/चक्रन्द् ‘to neigh/cry out’ से व्युत्पन्न, वैदिक)
वृषाbull; vigorous one
वृषा:
कर्तृ (अश्वः/इन्दुः का विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
गाःcows (i.e., rays/streams; also wealth)
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अर्वतःof the steed / of the racer
अर्वतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
नःfor us; our
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (for us/our)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक)
दुरःdoors, gates
दुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्/द्वार (प्रातिपदिक; वैदिक रूप दुरः ‘doors’)
वृधिopen/widen; make (them) grow (for us)
वृधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् (वर्धने)