Mantra 25
Sukta 9.64
Rishi: Ascribed to Soma Pavamāna seers (Mandala 9).
Devata: Soma Pavamāna.
Chandas: Likely Jagatī (not metrically verified from input).
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सोम विपश्चितं पुनानो वाचमिष्यसि । इन्दो सहस्रभर्णसम् ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सो॑म विप॒श्चितं॑ पुना॒नो वाच॑मिष्यसि । इन्दो॑ स॒हस्र॑भर्णसम् ॥
Transliteration
tváṃ soma vipaścítaṃ punānáḥ vā́cam iṣyasi | índo sahásrabharṇasam ||
Translation
Thou, O Soma, in thy purification, impellest the Word that is full of discerning light; O Indu, bring forward the speech that bears a thousand strengths—mantra that carries plenitude of force.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सो॒म॒ । वि॒पः॒ऽचित॑म् । पु॒ना॒नः । वाच॑म् । इ॒ष्य॒सि॒ । इन्दो॒ इति॑ । स॒हस्र॑ऽभर्णसम् ॥त्वम् । सोम । विपःचितम् । पुनानः । वाचम् । इष्यसि । इन्दो इति । सहस्रभर्णसम् ॥tvam | soma | vipaḥ-citam | punānaḥ | vācam | iṣyasi | indo iti | sahasra-bharṇasam
Word by Word
त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विपश्चितम्the discerning/wise (one)
विपश्चितम्:
कर्म (वाच्यमान-विशेष्येण सह)
TypeAdjective
Rootवि-पश् (धातु) → विपश्चित् (प्रातिपदिक, ‘विशेषेण पश्यति’)
पुनानःpurifying oneself / being purified
पुनानः:
कर्तृ (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootपू (धातु, ‘पवने/शोधने’) → पुनान (शतृ-प्रत्यय, आत्मनेपदी)
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
इष्यसिthou seekest / thou settest in motion
इष्यसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइष् (धातु, ‘इच्छायाम्/प्रेरणे’)
इन्दोO Indu (Soma-drop)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
सहस्रभर्णसम्having thousandfold bounty/support
सहस्रभर्णसम्:
कर्म (वाच्यमान-विशेष्येण सह)
TypeAdjective (compound)
Rootसहस्र (संख्या-प्रातिपदिक) + भर्णस (प्रातिपदिक, ‘भरण/पोषण/समृद्धि’)