Mantra 21
Sukta 9.64
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (Soma Pavamāna tradition for RV 9.64)
Devata: Soma Pavamāna (as goal of seekers and test of consciousness)
Chandas: Triṣṭubh (likely; needs metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
अभि वेना अनूषतेयक्षन्ति प्रचेतसः । मज्जन्त्यविचेतसः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि वे॒ना अ॑नूष॒तेय॑क्षन्ति॒ प्रचे॑तसः । मज्ज॒न्त्यवि॑चेतसः ॥
Transliteration
abhí venā́ anūṣata íyakṣanti prá-cetasaḥ | májjanty ávi-cetasaḥ ||
Translation
Toward it the seekers yearn and cry; the awakened strive to reach it, but the unawakened sink down into obscurity.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । वे॒नाः । अ॒नू॒ष॒त॒ । इय॑क्षन्ति । प्रऽचे॑तसः । मज्ज॑न्ति । अवि॑ऽचेतसः ॥अभि । वेनाः । अनूषत । इयक्षन्ति । प्रचेतसः । मज्जन्ति । अविचेतसः ॥abhi | venāḥ | anūṣata | iyakṣanti | pra-cetasaḥ | majjanti | avi-cetasaḥ
Word by Word
अभिtowards, upon
अभि:
Adhikaraṇa (दिशा/अभिमुखता) / उपसर्ग-भाव
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वेनाःthe desirers/seekers (lit. ‘venas’)
वेनाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
अनूषतेthey praise/chant after (him)
अनूषते:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Rootनूष् (धातु; स्तुति/निनाद/उच्चारणे) + अनु-
यक्षन्तिthey worship/sacrifice
यक्षन्ति:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Rootयज् (धातु; यज्ञे/पूजायाम्)
प्रचेतसःthe wise, the fore-knowing
प्रचेतसः:
Kartā (apposition to subject) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्र-चेतस् (प्रातिपदिक)
मज्जन्तिthey sink/plunge
मज्जन्ति:
Kriyā (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Rootमज्ज् (धातु; निमज्जने)
अविचेतसःthe unwise, undiscerning
अविचेतसः:
Kartā (apposition to subject) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootअ-वि-चेतस् (प्रातिपदिक)