Mantra 19
Sukta 9.64
Rishi: Unknown/unspecified in provided input (Soma Pavamāna tradition for RV 9.64)
Devata: Soma Pavamāna (with vahni-function imagery)
Chandas: Triṣṭubh (likely; needs metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
मिमाति वह्निरेतशः पदं युजान ऋक्वभिः । प्र यत्समुद्र आहितः ॥
Samhita Patha (IAST)
मिमा॑ति॒ वह्नि॒रेत॑शः प॒दं यु॑जा॒न ऋक्व॑भिः । प्र यत्स॑मु॒द्र आहि॑तः ॥
Transliteration
mímāti váhnir étaśaḥ padáṃ yujāná ṛkvá-bhiḥ | prá yát samudrá ā́hitaḥ ||
Translation
The swift carrier measures out the path, yoking himself with the seers’ hymns, when he is set forth into the ocean-vast.
Padapatha (Word Analysis)
मिमा॑ति । वह्निः॑ । एत॑शः । प॒दम् । यु॒जा॒नः । ऋक्व॑ऽभिः । प्र । यत् । स॒मु॒द्रे । आऽहि॑तः ॥मिमाति । वह्निः । एतशः । पदम् । युजानः । ऋक्वभिः । प्र । यत् । समुद्रे । आहितः ॥mimāti | vahniḥ | etaśaḥ | padam | yujānaḥ | ṛkva-bhiḥ | pra | yat | samudre | āhitaḥ
Word by Word
मिमातिmeasures / metes out
मिमाति:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ ‘to measure’)
वह्निःthe bearer/fire (Agni-like), the impeller
वह्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवह्नि- (प्रातिपदिकम्; ‘carrier, fire, impeller’)
एतशःswift (one)
एतशः:
कर्तृ (वह्निः-समनाधिकरणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootएतश- (प्रातिपदिकम्; ‘swift, rushing’; also a name of a swift steed)
पदम्the step/track; place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिकम्; ‘step, track, place’)
युजानःyoking / harnessing
युजानः:
कर्तृ (वह्निः-समनाधिकरणम्)
TypeParticiple
Root√युज् (योजने ‘to yoke, join’)
ऋक्वभिःwith the praisers / with the ṛc-singers
ऋक्वभिः:
करण
TypeNoun
Rootऋक्वन्- (प्रातिपदिकम्; ‘praiser, singer of ṛc’)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रिया-विशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यत्when / that which
यत्:
(सम्बन्ध/अन्वय) —
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्तृ (आहितः इति सह — ‘समुद्रः आहितः’)
TypeNoun
Rootसमुद्र- (प्रातिपदिकम्; ‘ocean, sea’)
आहितःplaced, set, deposited
आहितः:
(कर्तृ-समनाधिकरणम्; भावे/कर्मणि) —
TypePast participle
Root√धा (धारणे ‘to place’) + आ- (उपसर्ग); क्त-प्रत्ययः