Mantra 7
Sukta 9.63
Rishi: Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies)
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः । हिन्वानो मानुषीरपः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒या प॑वस्व॒ धार॑या॒ यया॒ सूर्य॒मरो॑चयः । हि॒न्वा॒नो मानु॑षीर॒पः ॥
Transliteration
ayā́ pavasva dhā́rayā yayā́ sū́ryam árocayaḥ | hinvānáḥ mā́nuṣīr apáḥ ||
Translation
By this stream flow, O Soma—the stream by which thou makest the Sun to shine; driving forward the human waters, thou settest in motion the currents of our nature toward illumination.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒या । प॒व॒स्व॒ । धार॑या । यया॑ । सूर्य॑म् । अरो॑चयः । हि॒न्वा॒नः । मानु॑षीः । अ॒पः ॥अया । पवस्व । धारया । यया । सूर्यम् । अरोचयः । हिन्वानः । मानुषीः । अपः ॥ayā | pavasva | dhārayā | yayā | sūryam | arocayaḥ | hinvānaḥ | mānuṣīḥ | apaḥ
Word by Word
अयाby this (stream/way)
अया:
करण
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (प्रातिपदिक: अय- < इ- ‘this’), स्त्री. इन्स्ट्रु. एकव.
पवस्वpurify yourself; flow forth
पवस्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘to purify, flow (as Soma)’
धारयाwith a stream; by the current
धारया:
करण
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक) < √धृ ‘to hold, to flow/stream’
ययाby which
यया:
करण
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अरोचयःyou made (him/it) shine; you illumined
अरोचयः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√रुच् (प्रेरण) ‘to shine; to cause to shine’
हिन्वानःimpelling; urging on
हिन्वानः:
कर्ता
TypeParticiple (verbal adjective)
Root√हि/ह्वि (हिनोति) ‘to impel, set in motion’ (present participle)
मानुषीःhuman (belonging to men)
मानुषीः:
कर्म
TypeAdjective
Rootमानुषी (प्रातिपदिक) < मनु ‘Man; human’
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक) ‘water’