Mantra 3
Sukta 9.63
Rishi: Pavamāna Soma hymns (traditional attribution varies)
Devata: Soma Pavamāna (linked to Indra, Vishnu, Vayu as recipient powers)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
सुत इन्द्राय विष्णवे सोमः कलशे अक्षरत् । मधुमाँ अस्तु वायवे ॥
Samhita Patha (IAST)
सु॒त इन्द्रा॑य॒ विष्ण॑वे॒ सोम॑: क॒लशे॑ अक्षरत् । मधु॑माँ अस्तु वा॒यवे॑ ॥
Transliteration
sutá indrā́ya víṣṇave sómaḥ kalaśé akṣarat | mádhu-māṃ astu vā́yave ||
Translation
Pressed out, Soma has streamed into the jar for Indra and for Vishnu; may he be honey-rich for Vayu—delight made sweet and fit for the life-breath’s wide movement.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒तः । इन्द्रा॑य । विष्ण॑वे । सोमः॑ । क॒लशे॑ । अ॒क्ष॒र॒त् । मधु॑ऽमान् । अ॒स्तु॒ । वा॒यवे॑ ॥सुतः । इन्द्राय । विष्णवे । सोमः । कलशे । अक्षरत् । मधुमान् । अस्तु । वायवे ॥sutaḥ | indrāya | viṣṇave | somaḥ | kalaśe | akṣarat | madhu-mān | astu | vāyave
Word by Word
सुतःpressed (Soma), the pressed one
सुतः:
कर्तृ (Kartā) — of ‘अक्षरत्’
TypeAdjective (past passive participle used substantively)
Root√सु (सुते) / सुत- (ppp)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान (Sampradāna) — recipient
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र-
विष्णवेfor Viṣṇu
विष्णवे:
सम्प्रदान (Sampradāna) — recipient
TypeNoun (proper)
Rootविष्णु-
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (Kartā) — apposition to ‘सुतः’, agent of ‘अक्षरत्’
TypeNoun
Rootसोम-
कलशेin/into the vessel (jar)
कलशे:
अधिकरण (Adhikaraṇa) — locus
TypeNoun
Rootकलश-
अक्षरत्flowed, streamed
अक्षरत्:
—
TypeVerb
Root√क्षर् (क्षरति)
मधुमान्honeyed, sweet
मधुमान्:
प्रेडिकेटिव विशेषण — of implied ‘सः/सोमः’ with ‘अस्तु’
TypeAdjective
Rootमधु- + -मान् (possessive)
अस्तुlet (him/it) be
अस्तु:
—
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
वायवेfor Vāyu
वायवे:
सम्प्रदान (Sampradāna) — recipient
TypeNoun (proper)
Rootवायु-