Mantra 27
Sukta 9.63
Rishi: Pavamāna Soma seer-poets
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
पवमाना दिवस्पर्यन्तरिक्षादसृक्षत । पृथिव्या अधि सानवि ॥
Samhita Patha (IAST)
पव॑माना दि॒वस्पर्य॒न्तरि॑क्षादसृक्षत । पृ॒थि॒व्या अधि॒ सान॑वि ॥
Transliteration
pávamānā divás pári antárikṣād asṛkṣata | pṛthivyā́ ádhi sā́navi ||
Translation
Purifying, they have been released from around heaven, from the mid-world; they settle upon the ridge of the earth—establishing the descent of light into the embodied field.
Padapatha (Word Analysis)
पव॑मानाः । दि॒वः । परि॑ । अ॒न्तरि॑क्षात् । अ॒सृ॒क्ष॒त॒ । पृ॒थि॒व्याः । अधि॑ । सान॑वि ॥पवमानाः । दिवः । परि । अन्तरिक्षात् । असृक्षत । पृथिव्याः । अधि । सानवि ॥pavamānāḥ | divaḥ | pari | antarikṣāt | asṛkṣata | pṛthivyāḥ | adhi | sānavi
Word by Word
पवमानाःthe purifying (Soma) streams / purifiers
पवमानाः:
कर्तृ (असृक्षत् के कर्ता)
TypeAdjective (participle)
Rootपवमान- (√पू ‘pavate’ ‘to purify/flow’ से निष्पन्न वर्तमान कृदन्त) अथवा √पू (पवते)
दिवःof heaven / from the sky
दिवः:
सम्बन्ध (पर्यन्तरिक्षात् के साथ ‘from the sky’ का जनक)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ- (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘sky, heaven’)
परिaround, forth
परि:
क्रियाविशेषण (असृक्षत् के साथ ‘चारों ओर/परि’)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अन्तरिक्षात्from the mid-air / atmosphere
अन्तरिक्षात्:
अपादान (जिससे ‘वे निकल पड़े/बह निकले’)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष- (प्रातिपदिक ‘mid-air, atmosphere’)
असृक्षतthey streamed forth / were released
असृक्षत:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृज् (सृजति) ‘to let go, send forth, flow’
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (सानवि के साथ ‘of the earth’)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक ‘earth’)
अधिupon, on
अधि:
अधिकरण-निर्देशक (स्थान/आधार: ‘upon’)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सानविon the ridge/summit (surface)
सानवि:
अधिकरण (स्थान: ‘on the ridge/surface’)
TypeNoun
Rootसानु- (प्रातिपदिक ‘ridge, summit, surface/plateau’)