Mantra 5
Sukta 9.62
Rishi: Soma-Pavamāna seer-family; exact attribution needs anukramaṇī verification
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
शुभ्रमन्धो देववातमप्सु धूतो नृभिः सुतः । स्वदन्ति गावः पयोभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
शु॒भ्रमन्धो॑ दे॒ववा॑तम॒प्सु धू॒तो नृभि॑: सु॒तः । स्वद॑न्ति॒ गाव॒: पयो॑भिः ॥
Transliteration
śúbhram ándho devávātam apsú dhūtó nṛ́bhis sutáḥ | svádanti gā́vaḥ páyobhiḥ ||
Translation
The bright essence, breathed by the gods, pressed by men and cleansed in the waters—this Soma: the rays of illumination taste it with their streams of milk, finding in it the sweetness of nourished light.
Padapatha (Word Analysis)
शु॒भ्रम् । अन्धः॑ । दे॒वऽवा॑तम् । अ॒प्ऽसु । धू॒तः । नृऽभिः॑ । सु॒तः । स्वद॑न्ति । गावः॑ । पयः॑ऽभिः ॥शुभ्रम् । अन्धः । देववातम् । अप्सु । धूतः । नृभिः । सुतः । स्वदन्ति । गावः । पयःभिः ॥śubhram | andhaḥ | deva-vātam | ap-su | dhūtaḥ | nṛ-bhiḥ | sutaḥ | svadanti | gāvaḥ | payaḥ-bhiḥ
Word by Word
शुभ्रम्bright, pure
शुभ्रम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक) < √शुभ्/शुभ् (दीप्तौ/शोभने) (व्युत्पत्त्यनुसार)
अन्धःSoma-juice, pressed draught
अन्धः:
Kartā (स्वदन्ति इत्यस्य कर्तृ-भावे) / Karma (धूतः इत्यस्य कर्मभावे) संदर्भानुसार
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
देववातम्god-blown / moved by the gods’ wind (i.e., divinely wafted)
देववातम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootदेव-वात (समास: तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
धूतःshaken, cleansed
धूतः:
Kartā (सुतः इत्यस्य विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective) / Kṛdanta
Root√धू (कम्पने/प्रक्षालने) → धूत (कृदन्त, भूतकृत्/क्त)
नृभिःby men (by the pressers)
नृभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective) / Kṛdanta
Root√सु (अभिषवे/सवने) → सुत (कृदन्त, क्त)
स्वदन्तिthey taste/savor; they enjoy
स्वदन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√स्वद् (आस्वादने)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
पयोभिःwith milk; with milky streams
पयोभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)