Mantra 26
Sukta 9.62
Rishi: Jamadagni
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं समुद्रिया अपोऽग्रियो वाच ईरयन् । पवस्व विश्वमेजय ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं स॑मु॒द्रिया॑ अ॒पो॑ऽग्रि॒यो वाच॑ ई॒रय॑न् । पव॑स्व विश्वमेजय ॥
Transliteration
tváṃ samudriyā́ apó ’griyó vā́ca ī́rayan | pávasva víśvam-ejaya ||
Translation
You, foremost, stirring the oceanic waters, set the Word in motion; purify yourself and make the whole being tremble awake.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । स॒मु॒द्रियाः॑ । अ॒पः । अ॒ग्रि॒यः । वाचः॑ । ई॒रय॑न् । पव॑स्व । वि॒श्व॒म्ऽए॒ज॒य॒ ॥त्वम् । समुद्रियाः । अपः । अग्रियः । वाचः । ईरयन् । पवस्व । विश्वम्एजय ॥tvam | samudriyāḥ | apaḥ | agriyaḥ | vācaḥ | īrayan | pavasva | viśvam-ejaya
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वम्
समुद्रियाःof the sea; oceanic
समुद्रियाः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसमुद्रिय (विशेषण-प्रातिपदिक; समुद्र-सम्बन्धी)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
अग्रियःforemost; leading
अग्रियः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअग्रिय (विशेषण-प्रातिपदिक; अग्रे भवः/अग्रे यः)
वाचःvoices; words; hymns
वाचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
ईरयन्impelling; setting in motion
ईरयन्:
कर्तृ (क्रियाविशेषणात्मकः)
TypeVerb (participle)
Rootईरय् (धातु; √ईर्/ईरय् ‘प्रेरणे/चोदने’)
पवस्वpurify yourself; flow pure
पवस्व:
कर्तृ (स्वकर्तृकः)
TypeVerb
Rootपू (धातु; √पू ‘पवने/शोधने’ → पवते)
विश्वम्all; the whole (world)
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/समस्त-प्रातिपदिक)
एजयset in motion; shake; stir
एजय:
कर्तृ (आज्ञाप्रयोगः)
TypeVerb
Rootएज् (धातु; √एज् ‘कम्पने’)