Mantra 2
Sukta 9.62
Rishi: Soma-Pavamāna seer-family; exact attribution needs anukramaṇī verification
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
विघ्नन्तो दुरिता पुरु सुगा तोकाय वाजिनः । तना कृण्वन्तो अर्वते ॥
Samhita Patha (IAST)
वि॒घ्नन्तो॑ दुरि॒ता पु॒रु सु॒गा तो॒काय॑ वा॒जिन॑: । तना॑ कृ॒ण्वन्तो॒ अर्व॑ते ॥
Transliteration
vighnánto duritā́ purú sugā́ tokā́ya vājínaḥ | tánā kṛṇvánto árvate ||
Translation
Breaking the difficult passages and the wrong movements, these bringers of plenitude make many good paths for the child of the soul; they build the continuum of progress for the steed of the journeying force.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒ऽघ्नन्तः॑ । दुः॒ऽइ॒ता । पु॒रु । सु॒ऽगा । तो॒काय॑ । वा॒जिनः॑ । तना॑ । कृ॒ण्वन्तः॑ । अर्व॑ते ॥विघ्नन्तः । दुःइता । पुरु । सुगा । तोकाय । वाजिनः । तना । कृण्वन्तः । अर्वते ॥vi-ghnantaḥ | duḥ-itā | puru | su-gā | tokāya | vājinaḥ | tanā | kṛṇvantaḥ | arvate
Word by Word
विघ्नन्तःobstructing, smiting
विघ्नन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootविघ्न (प्रातिपदिक; √विघ्न/विघ्न् ‘to obstruct, break’ > ‘obstructing’)
दुरितानिmisfortunes, sins, troubles
दुरितानि:
कर्म
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
पुरुmuch, many, greatly
पुरु:
विशेषण (क्रियाविशेषण) / कर्म-विशेषण
TypeIndeclinable (adverbial)
Rootपुरु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
सुगाeasy (to go), good-going
सुगा:
विशेष्य-विशेषण (पथ/गतिः इत्यर्थे निहितम्)
TypeAdjective
Rootसु-ग (प्रातिपदिक; सु + √गम्/ग ‘to go’ > ‘easy-going’)
तोकायfor the offspring, for the child
तोकाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
वाजिनःthe prize-winners / swift ones
वाजिनः:
कर्तृ (विघ्नन्तः इत्यस्य सहविशेष्यः)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
तनाcontinuously, in succession
तना:
विशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतना (अव्यय; ‘by extension, in due course, continuously’)
कृण्वन्तःmaking, producing
कृण्वन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√कृ (करणे)
अर्वतेfor the steed (horse)
अर्वते:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअर्वत् (प्रातिपदिक ‘steed, horse’)