Mantra 17
Sukta 9.62
Rishi: Traditionally attributed to a Soma-Pavamāna seer-family (often Kāśyapa/Āṅgirasa lineages in Book 9); exact r̥ṣi for 9.62 requires śākhā-anukramaṇī confirmation
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables; typical for many Pavamāna verses)
Samhita Patha (Devanagari)
तं त्रिपृष्ठे त्रिवन्धुरे रथे युञ्जन्ति यातवे । ऋषीणां सप्त धीतिभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
तं त्रि॑पृ॒ष्ठे त्रि॑वन्धु॒रे रथे॑ युञ्जन्ति॒ यात॑वे । ऋषी॑णां स॒प्त धी॒तिभि॑: ॥
Transliteration
táṃ tri-pṛ́ṣṭhe tri-vandhúre ráthe yuñjanti yā́tave | ṛ́ṣīṇāṃ saptá dhī́ti-bhiḥ ||
Translation
Him they yoke for the journey on the three-backed, three-banded chariot—by the seven thought-powers of the seers. Thus Soma is made a vehicle of ascent through ordered planes of consciousness.
Padapatha (Word Analysis)
तम् । त्रि॒ऽपृ॒ष्ठे । त्रि॒ऽब॒न्धु॒रे । रथे॑ । यु॒ञ्ज॒न्ति॒ । यात॑वे । ऋषी॑णाम् । स॒प्त । धी॒तिऽभिः॑ ॥तम् । त्रिपृष्ठे । त्रिबन्धुरे । रथे । युञ्जन्ति । यातवे । ऋषीणाम् । सप्त । धीतिभिः ॥tam | tri-pṛṣṭhe | tri-bandhure | rathe | yuñjanti | yātave | ṛṣīṇām | sapta | dhīti-bhiḥ
Word by Word
तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रिपृष्ठेon/at the three-backed (chariot)
त्रिपृष्ठे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootत्रिपृष्ठ (प्रातिपदिक; त्रि + पृष्ठ)
त्रिवन्धुरेon/at the three-seated (chariot)
त्रिवन्धुरे:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootत्रिवन्धुर (प्रातिपदिक; त्रि + वन्धुर)
रथेon the chariot
रथे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
युञ्जन्तिthey yoke / harness
युञ्जन्ति:
—
TypeVerb
Rootयुज् (धातु; युजँ योगे)
यातवेto go / for going
यातवे:
प्रयोजन (उद्देश्य) / समप्रदान-भावः
TypeInfinitive (Vedic dative-infinitive)
Rootया (धातु; या गतौ) → यातु (कृदन्त-प्रातिपदिक) / यातृ-भावः
ऋषीणाम्of the seers
ऋषीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (संख्या-विशेषण)
TypeNumeral
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
धीतिभिःwith thoughts / with hymnic insights
धीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; √धी ‘to think/understand’ से)