Mantra 15
Sukta 9.62
Rishi: Traditionally attributed to a Soma-Pavamāna seer-family (often Kāśyapa/Āṅgirasa lineages in Book 9); exact r̥ṣi for 9.62 requires śākhā-anukramaṇī confirmation
Devata: Soma Pavamāna (for Indra)
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of ~8 syllables; typical for many Pavamāna verses)
Samhita Patha (Devanagari)
गिरा जात इह स्तुत इन्दुरिन्द्राय धीयते । विर्योना वसताविव ॥
Samhita Patha (IAST)
गि॒रा जा॒त इ॒ह स्तु॒त इन्दु॒रिन्द्रा॑य धीयते । विर्योना॑ वस॒तावि॑व ॥
Transliteration
girā́ jātá ihá stutá índur índrāya dhīyate | vír yonā́ vasatā́-iva ||
Translation
Born of the inspired word and praised here, the Soma-drop is set within for Indra; like a hero in his dwelling, he rests in his womb—securely established in the seat of the offering and the heart.
Padapatha (Word Analysis)
गि॒रा । जा॒तः । इ॒ह । स्तु॒तः । इन्दुः॑ । इन्द्रा॑य । धी॒य॒ते॒ । विः । योना॑ । व॒स॒तौऽइ॑व ॥गिरा । जातः । इह । स्तुतः । इन्दुः । इन्द्राय । धीयते । विः । योना । वसतौइव ॥girā | jātaḥ | iha | stutaḥ | induḥ | indrāya | dhīyate | viḥ | yonā | vasatau-iva
Word by Word
गिराwith a song, by praise
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (स्त्री.)
जातःborn
जातः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (participial)
Root√जन् (जायते) → जात (कृदन्त) / ‘born’
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
स्तुतःpraised
स्तुतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (participial)
Root√स्तु (स्तवते) → स्तुत (कृदन्त) / ‘praised’
इन्दुःIndu (Soma)
इन्दुः:
कर्ता
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
धीयतेis directed / is set (in devotion)
धीयते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धत्ते/दधाति) — here passive/ātmanepada ‘is placed/settled; is directed’
वीर्य॑वनाpossessing heroic power
वीर्य॑वना:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootवीर्य (नपुं.) + वन (प्रातिपदिक ‘winning/possessing’) → वीर्यवन (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-आधारित विशेषण)
वसतौin the abode, at the dwelling
वसतौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवसतु (प्रातिपदिक) / ‘dwelling, abode’
इवlike, as
इव:
(उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)