Mantra 3
Sukta 9.61
Rishi: RV 9 Pavamāna tradition; specific attribution requires Anukramaṇī.
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
परि णो अश्वमश्वविद्गोमदिन्दो हिरण्यवत् । क्षरा सहस्रिणीरिषः ॥
Samhita Patha (IAST)
परि॑ णो॒ अश्व॑मश्व॒विद्गोम॑दिन्दो॒ हिर॑ण्यवत् । क्षरा॑ सह॒स्रिणी॒रिष॑: ॥
Transliteration
pári no áśvam aśvavíd gómad indo híraṇyavat | kṣárā sahasríṇīr íṣaḥ ||
Translation
Flow around us, O Indu, bringing the force that wins the steed (swift energy), rich in luminous rays (cows) and golden light; pour out the thousandfold impulsions of increase.
Padapatha (Word Analysis)
परि॑ । नः॒ । अश्व॑म् । अ॒श्व॒ऽवित् । गोऽम॑त् । इ॒न्दो॒ इति॑ । हिर॑ण्यऽवत् । क्षरा॑ । स॒ह॒स्रिणीः । इषः॑ ॥परि । नः । अश्वम् । अश्ववित् । गोमत् । इन्दो इति । हिरण्यवत् । क्षरा । सहस्रिणीः । इषः ॥pari | naḥ | aśvam | aśva-vit | go-mat | indo iti | hiraṇya-vat | kṣarā | sahasriṇīḥ | iṣaḥ
Word by Word
परिaround, all around
परि:
Adhikaraṇa (परितः/समन्तात्—क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
णःto us / for us; our
णः:
Sampradāna (हितार्थे ‘to us/for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
Karma (प्राप्य/प्रदत्त-वस्तु)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
अश्ववित्finder/knower of horses
अश्ववित्:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootअश्व-विद् (विद् ‘to know/find’ → ‘वित्’)
गोमत्possessing cows; rich in cattle
गोमत्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootगो-मत् (मतुप् प्रत्ययान्त)
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
(सम्बोधन) — संबोधितः कर्ता
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
हिरण्यवत्golden; possessing gold
हिरण्यवत्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootहिरण्य-वत् (वतुप् प्रत्ययान्त)
क्षरflow; stream forth
क्षर:
(क्रिया) — इन्दोः प्रवाह-क्रिया
TypeVerb
Rootक्षर् (धातु)
सहस्रिणीःthousandfold; in thousands
सहस्रिणीः:
Karma (इषः—प्राप्य-वस्तु-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसहस्रिन्/सहस्रिणी (प्रातिपदिक; ‘having thousands’)
इषःrefreshments; nourishment; invigorating draughts
इषः:
Karma (क्षर—यत् प्रवहति)
TypeNoun
Rootइष्/इषा (प्रातिपदिक; ‘refreshment, nourishment, strength’)