Mantra 16
Sukta 9.61
Rishi: Traditionally attributed within the Pavamāna Soma corpus (RV 9) to Soma-pavamāna seers; specific ṛṣi for 9.61 is transmitted in Anukramaṇī traditions (commonly within the Kaśyapa/others pavamāna attributions), but not recoverable from the provided input alone.
Devata: Soma Pavamāna (revealing Vaiśvānara Light/Agni-principle)
Chandas: Jagatī (typical for many RV 9 stanzas; exact meter should be verified against pada syllable count)
Samhita Patha (Devanagari)
पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् । ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत् ॥
Samhita Patha (IAST)
पव॑मानो अजीजनद्दि॒वश्चि॒त्रं न त॑न्य॒तुम् । ज्योति॑र्वैश्वान॒रं बृ॒हत् ॥
Transliteration
pavamā́no ajījanad diváś citráṃ na tanyatúm | jyótir vaiśvānaráṃ bṛhát ||
Translation
As he purifies, he has brought to birth from heaven a wondrous lightning— the vast Vaiśvānara Light (the universal fire of consciousness).
Padapatha (Word Analysis)
पव॑मानः । अ॒जी॒ज॒न॒त् । दि॒वः । चि॒त्रम् । न । त॒न्य॒तुम् । ज्योतिः॑ । वै॒श्वा॒न॒रम् । बृ॒हत् ॥पवमानः । अजीजनत् । दिवः । चित्रम् । न । तन्यतुम् । ज्योतिः । वैश्वानरम् । बृहत् ॥pavamānaḥ | ajījanat | divaḥ | citram | na | tanyatum | jyotiḥ | vaiśvānaram | bṛhat
Word by Word
पवमानःthe purifying (Soma), as he flows
पवमानः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootपवमान- (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘पवने/शोधने’)
अजीजनत्generated, produced
अजीजनत्:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (णिच्; causative)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of/from heaven’)
TypeNoun
Rootदिव्-/द्यौ-
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootचित्र-
नlike, as
न:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन
तन्यतुम्thunder
तन्यतुम्:
कर्म (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootतन्यतु-
ज्योतिःlight
ज्योतिः:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस्-
वैश्वानरम्Vaiśvānara (belonging to all men; universal)
वैश्वानरम्:
विशेषण (ज्योतिः-विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootवैश्वानर-
बृहत्great, lofty
बृहत्:
विशेषण (ज्योतिः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त्-