Mantra 10
Sukta 9.61
Rishi: RV 9 Pavamāna tradition; specific attribution requires Anukramaṇī.
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (to be verified)
Samhita Patha (Devanagari)
उच्चा ते जातमन्धसो दिवि षद्भूम्या ददे । उग्रं शर्म महि श्रवः ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒च्चा ते॑ जा॒तमन्ध॑सो दि॒वि षद्भूम्या द॑दे । उ॒ग्रं शर्म॒ महि॒ श्रव॑: ॥
Transliteration
uccā́ te jātám ándhaso diví ṣád bhū́myā dade | ugráṃ śárma máhi śrávaḥ ||
Translation
High is what is born of your essence: it sits in heaven, and earth receives it—your strong peace and your vast fame; may that uplifted power establish us in a great protection.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒च्चा । ते॒ । जा॒तम् । अन्ध॑सः । दि॒वि । सत् । भूमिः॑ । आ । द॒दे॒ । उ॒ग्रम् । शर्म॑ । महि॑ । श्रवः॑ ॥उच्चा । ते । जातम् । अन्धसः । दिवि । सत् । भूमिः । आ । ददे । उग्रम् । शर्म । महि । श्रवः ॥uccā | te | jātam | andhasaḥ | divi | sat | bhūmiḥ | ā | dade | ugram | śarma | mahi | śravaḥ
Word by Word
उच्चाaloft, on high
उच्चा:
Adhikaraṇa (देश/दिशा-निर्देशः; क्रियाविशेषणत्वेन)
TypeIndeclinable
Rootउच्च (प्रातिपदिक; अव्ययीभाव/क्रियाविशेषण) < √उच्/उच्च् (उन्नतौ) (व्युत्पत्त्यनुसारेण)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (possessor/related-to)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जातम्born, produced
जातम्:
Karma (यत् ‘ददे’ इत्यस्य दानवस्तु-रूपेण) / अथवा विशेषणम् ‘अन्धसः’ इत्यस्य
TypeParticiple (Adjective) / Noun-like
Root√जन् (जन्मनि) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक; भूतकृत्)
अन्धसःof the soma-juice (pressed draught)
अन्धसः:
सम्बन्ध (source/possessive: ‘of the soma-juice’)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikaraṇa (स्थान: in heaven)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
षत्sitting, being seated
षत्:
Kartā (कर्ता: ‘sitting/being’—यः ददे इति क्रियायाः कर्ता)
TypeParticiple
Root√सद् (सीदति/आसने) → सत्/षत् (कृदन्त; वर्तमानकृदन्त)
भूम्याःfrom the earth / of the earth
भूम्याः:
Apādāna (यदि ‘from earth’ अर्थः) / सम्बन्ध (यदि ‘of earth’ अर्थः)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
ददेhas given, bestowed
ददे:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√दा (दाने)
उग्रम्mighty, powerful
उग्रम्:
Karma (ददे इत्यस्य दानवस्तु-रूपेण) / विशेष्य-विशेषणभावेन ‘शर्म’ इत्यस्य
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
शर्मshelter, protection
शर्म:
Karma (that which is granted) / फल (protective boon)
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
महिgreatly, mighty
महि:
विशेषण (उग्रम्/शर्म/श्रवः इत्यस्य तीव्रता-वृद्ध्यर्थम्)
TypeIndeclinable (adverbial) / Adjective-use
Rootमहि (अव्यय/विशेषणप्रयोगः; ‘महन्’ से सम्बन्धित)
श्रवःfame, glory
श्रवः:
Karma (bestowed object) / फल (fame, glory)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)