Mantra 2
Sukta 9.60
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Gāyatrī (explicitly invoked; the verse is a gāyatrī-style invocation though full metrical verification is not provided here)
Samhita Patha (Devanagari)
तं त्वा सहस्रचक्षसमथो सहस्रभर्णसम् । अति वारमपाविषुः ॥
Samhita Patha (IAST)
तं त्वा॑ स॒हस्र॑चक्षस॒मथो॑ स॒हस्र॑भर्णसम् । अति॒ वार॑मपाविषुः ॥
Transliteration
táṃ tvā sahásracakṣasam átho sahásrabharṇasam | áti vā́ram apāviṣuḥ ||
Translation
You—thousand-seeing, and also bearing a thousand powers—have they purified through the strainer, beyond the sieve of separation.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । त्वा॒ । स॒हस्र॑ऽचक्षसम् । अथो॒ इति॑ । स॒हस्र॑ऽभर्णसम् । अति॑ । वार॑म् । अ॒पा॒वि॒षुः॒ ॥त्वम् । त्वा । सहस्रचक्षसम् । अथो इति । सहस्रभर्णसम् । अति । वारम् । अपाविषुः ॥tvam | tvā | sahasra-cakṣasam | atho iti | sahasra-bharṇasam | ati | vāram | apāviṣuḥ
Word by Word
तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रचक्षसम्thousand-eyed; having a thousand eyes
सहस्रचक्षसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहस्र-चक्षस् (बहुव्रीहि-समास; प्रातिपदिक)
अथोand also; moreover
अथो:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ + उ (निपात-संयोग)
सहस्रभर्णसम्having a thousand supports/bearings; thousand-fold sustaining
सहस्रभर्णसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसहस्र-भर्णस (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास; प्रातिपदिक)
अतिover; beyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
वारम्enclosure; covering; (protective) barrier
वारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक)
अपाविषुःthey entered/opened up (made a way through)
अपाविषुः:
कर्तृ
TypeVerb
Root√विś (विश्) ‘to enter’ with preverb अप- (अप + आ + √विश्)