Mantra 3
Sukta 9.58
Devata: Soma Pavamāna (the purified Soma)
Samhita Patha (Devanagari)
ध्वस्रयोः पुरुषन्त्योरा सहस्राणि दद्महे । तरत्स मन्दी धावति ॥
Samhita Patha (IAST)
ध्व॒स्रयो॑: पुरु॒षन्त्यो॒रा स॒हस्रा॑णि दद्महे । तर॒त्स म॒न्दी धा॑वति ॥
Transliteration
dhvasráyoḥ puruṣántyor ā sahásrāṇi dadmahe | tarát sa mandī dhā́vati ||
Translation
From the two bright streams, ever-abounding, we receive thousands (of inner riches); he, the gladdening Soma, crosses beyond and runs on in his swift flow.
Padapatha (Word Analysis)
ध्व॒स्रयोः॑ । पु॒रु॒ऽसन्त्योः॑ । आ । स॒हस्रा॑णि । द॒द्म॒हे॒ । तर॑त् । सः । म॒न्दी । धा॒व॒ति॒ ॥ध्वस्रयोः । पुरुसन्त्योः । आ । सहस्राणि । दद्महे । तरत् । सः । मन्दी । धावति ॥dhvasrayoḥ | puru-santyoḥ | ā | sahasrāṇi | dadmahe | tarat | saḥ | mandī | dhāvati
Word by Word
ध्वस्रयःthe tawny/grey (ones) (i.e., Soma-streams)
ध्वस्रयः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootध्वस्र (प्रातिपदिक)
पुरुषन्त्योःof/in the two man-filled (regions)
पुरुषन्त्योः:
अधिकरण (सन्दर्भ/स्थान-सम्बन्धः) अथवा सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (feminine)
Rootपुरुषन्ती (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘abounding in men/people, man-filled’)
आtowards; unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्म
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
दद्महेwe give; we bestow
दद्महे:
—
TypeVerb
Root√दा (दाने)
तरत्he crosses; he overcomes
तरत्:
—
TypeVerb (participle-like finite injunctive/aoristic form in Vedic usage)
Root√तॄ (तरणे) / √तॄ (तॄ-धातु, ‘to cross/overcome’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्दीthe gladdening one (Soma)
मन्दी:
कर्तृ (सः मन्दी = ‘he, the gladdener’)
TypeAdjective (epithet)
Rootमन्दी (प्रातिपदिक; ‘gladdening/joyous’, epithet of Soma) অথবা मन्द्-सम्बद्धः
धावतिruns; rushes
धावति:
—
TypeVerb
Root√धाव् (गत्यर्थे)