Mantra 2
Sukta 9.58
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
उस्रा वेद वसूनां मर्तस्य देव्यवसः । तरत्स मन्दी धावति ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒स्रा वे॑द॒ वसू॑नां॒ मर्त॑स्य दे॒व्यव॑सः । तर॒त्स म॒न्दी धा॑वति ॥
Transliteration
usrā́ veda vásūnāṃ mártasya devyávasaḥ | tárat sá mandī́ dhāvati ||
Translation
The radiant one knows the riches for the mortal who seeks the divine help; overpassing and overcoming, the exhilarated stream runs.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒स्रा । वे॒द॒ । वसू॑नाम् । मर्त॑स्य । दे॒वी । अव॑सः । तर॑त् । सः । म॒न्दी । धा॒व॒ति॒ ॥उस्रा । वेद । वसूनाम् । मर्तस्य । देवी । अवसः । तरत् । सः । मन्दी । धावति ॥usrā | veda | vasūnām | martasya | devī | avasaḥ | tarat | saḥ | mandī | dhāvati
Word by Word
उ॒स्राःthe bright ones / dawn-rays (or cows)
उ॒स्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउ॒स्र (प्रातिपदिक; ‘उषस्/उष्र’ से संबद्ध, ‘प्रभात/किरण/गौएँ’ अर्थ-क्षेत्र)
वेदknows / finds
वेद:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
वसूनाम्of the riches / goods
वसूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
मर्तस्यof the mortal
मर्तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
देव्यवसःhaving divine aid / under divine favor
देव्यवसः:
विशेषण (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective (epithet)
Rootदेव्यवस् (प्रातिपदिक; देवि + वस् ‘उत्तम सहायता/अनुग्रह’—‘divine help/aid’)
तरत्may he cross over / let him pass
तरत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√तॄ (तॄ प्लवने/तरणे)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्दीgladdened / eager
मन्दी:
विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective (used substantively/epithet)
Rootमन्दी (प्रातिपदिक; ‘मन्द’ से—‘उत्साही/आनन्दित/प्रेरित’)
धावतिruns / hastens
धावति:
क्रिया
TypeVerb
Root√धाव् (धावँ गतिशुद्ध्योः/धावने)