Mantra 4
Sukta 9.58
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
आ ययोस्त्रिंशतं तना सहस्राणि च दद्महे । तरत्स मन्दी धावति ॥
Samhita Patha (IAST)
आ ययो॑स्त्रिं॒शतं॒ तना॑ स॒हस्रा॑णि च॒ दद्म॑हे । तर॒त्स म॒न्दी धा॑वति ॥
Transliteration
ā yáyos triṃśatáṃ tánā sahásrāṇi ca dadmahe | tarát sa mandī dhā́vati ||
Translation
Toward those two (streams/powers) we take and establish—thirty in their extension, and thousands besides; he, the gladdening Soma, crosses beyond and runs on.
Padapatha (Word Analysis)
आ । ययोः॑ । त्रिं॒शत॑म् । तना॑ । स॒हस्रा॑णि । च॒ । दद्म॑हे । तर॑त् । सः । म॒न्दी । धा॒व॒ति॒ ॥आ । ययोः । त्रिंशतम् । तना । सहस्राणि । च । दद्महे । तरत् । सः । मन्दी । धावति ॥ā | yayoḥ | triṃśatam | tanā | sahasrāṇi | ca | dadmahe | tarat | saḥ | mandī | dhāvati
Word by Word
आforth; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
ययोःof the two (whose)
ययोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootय (सर्वनाम-प्रातिपदिक; यद्-)
त्रिंशतम्thirty
त्रिंशतम्:
कर्म (as quantified object with दद्महे)
TypeNumeral/Adjective
Rootत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
तनाin succession; continuously; by extension
तना:
—
TypeIndeclinable
Rootतन (अव्यय; ‘by extension/continuously’—Vedic adverb)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
कर्म (object with दद्महे)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
दद्महेwe give; we bestow
दद्महे:
क्रिया (मुख्य क्रियापद)
TypeVerb
Rootदा (दाने) धातु
तरत्he crosses; he overcomes
तरत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (तरणे) धातु
सhe
स:
कर्तृ (subject of तरत्/धावति)
TypePronoun
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक; तद्-)
मन्दीjoyfully; with exhilaration
मन्दी:
विशेषण/क्रियाविशेषण (manner with धावति)
TypeAdjective (used adverbially) / Noun-like epithet
Rootमन्दी (प्रातिपदिक; Vedic adj. ‘gladdening/joyful/with exhilaration’)
धावतिruns; rushes
धावति:
क्रिया
TypeVerb
Rootधाव् (गत्यर्थे) धातु