Mantra 1
Sukta 9.58
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
तरत्स मन्दी धावति धारा सुतस्यान्धसः । तरत्स मन्दी धावति ॥
Samhita Patha (IAST)
तर॒त्स म॒न्दी धा॑वति॒ धारा॑ सु॒तस्यान्ध॑सः । तर॒त्स म॒न्दी धा॑वति ॥
Transliteration
tárat sá mandī́ dhāvati dhā́rā sutásyā́ndhasaḥ | tárat sá mandī́ dhāvati ||
Translation
Overpassing and overcoming, the exhilarated stream runs—this current of the pressed nectar; overpassing and overcoming, it runs.
Padapatha (Word Analysis)
तर॑त् । सः । म॒न्दी । धा॒व॒ति॒ । धारा॑ । सु॒तस्य॑ । अन्ध॑सः । तर॑त् । सः । म॒न्दी । धा॒व॒ति॒ ॥तरत् । सः । मन्दी । धावति । धारा । सुतस्य । अन्धसः । तरत् । सः । मन्दी । धावति ॥tarat | saḥ | mandī | dhāvati | dhārā | sutasya | andhasaḥ | tarat | saḥ | mandī | dhāvati
Word by Word
तरत्crossing over; passing beyond
तरत्:
Kartā
TypeVerb (participle used predicatively)
Rootतॄ (धातु) / तरत् (प्रातिपदिक-रूप, वर्तमान कृदन्त)
सःhe (that one)
सः:
Kartā (अन्वय-समर्थक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्दीthe gladdening (Soma); the exhilarant one
मन्दी:
Kartā (सः मन्दी = ‘वह मन्दी/सोम-धारा’)
TypeNoun/Adjective
Rootमन्दी (प्रातिपदिक; सोम-विशेषण/नाम)
धावतिruns; streams
धावति:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootधाव् (धातु)
धाराstream; flow
धारा:
Kartā (धावति की कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeNoun
Rootधारā (प्रातिपदिक) < धृ/धारय्-सम्बन्ध
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the pressed’)
TypeNoun (past participial stem used as adjective)
Rootसु (धातु) → सुत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
अन्धसःof the Soma-juice; of the draught
अन्धसः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the juice’)
TypeNoun
Rootअन्धस् (प्रातिपदिक)
तरत्crossing over; passing beyond
तरत्:
Kartā
TypeVerb (participle used predicatively)
Rootतॄ (धातु) / तरत् (वर्तमान कृदन्त)
सःhe
सः:
Kartā (अन्वय-समर्थक)
TypePronoun
Rootतद्
मन्दीthe gladdening Soma
मन्दी:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootमन्दी
धावतिruns; streams
धावति:
Kriyā
TypeVerb
Rootधाव्