Mantra 3
Sukta 9.57
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
स मर्मृजान आयुभिरिभो राजेव सुव्रतः । श्येनो न वंसु षीदति ॥
Samhita Patha (IAST)
स म॑र्मृजा॒न आ॒युभि॒रिभो॒ राजे॑व सुव्र॒तः । श्ये॒नो न वंसु॑ षीदति ॥
Transliteration
sá marmṛjān áyubhir íbho rājéva suvratáḥ | śyénो na váṃsu sīdati ||
Translation
He, being polished with the powers of life, strong as a king and faithful to the right law, settles like a falcon upon the desirable treasure.
Padapatha (Word Analysis)
सः । म॒र्मृजा॒नः । आ॒युऽभिः॑ । इभः॑ । राजा॑ऽइव । सु॒ऽव्र॒तः । श्ये॒नः । न । वंसु॑ । सी॒द॒ति॒ ॥सः । मर्मृजानः । आयुभिः । इभः । राजाइव । सुव्रतः । श्येनः । न । वंसु । सीदति ॥saḥ | marmṛjānaḥ | āyu-bhiḥ | ibhaḥ | rājā-iva | su-vrataḥ | śyenaḥ | na | vaṃsu | sīdati
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्मृजानःpurifying/cleansing (himself/others)
मर्मृजानः:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्) / Agentive
TypeParticiple (Adjectival) / Verb-derived
Root√मृज् (मार्जने ‘to cleanse/purify’) → मर्मृजान- (वर्तमान कृदन्त)
आयुभिःwith vital powers / with life-forces
आयुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
इभःthe strong one; bull/elephant-like (mighty)
इभः:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्) / Apposition
TypeNoun/Adjective
Rootइभ (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
Kartā (उपमान-भागः) / Apposition
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव
सुव्रतःof good observance; well-disciplined
सुव्रतः:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्) / गुणवाचक
TypeAdjective
Rootसु-व्रत (प्रातिपदिक; सु + व्रत ‘good vow/observance’)
श्येनःhawk, falcon
श्येनः:
Kartā (उपमान-भागः) / Apposition
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
वंसुgood/treasure; desirable wealth
वंसु:
Karma
TypeNoun
Rootवंसु (प्रातिपदिक)
सीदतिsits down; settles; alights
सीदति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√सद् (सीदति; ‘to sit down, settle, alight’)