Mantra 2
Sukta 9.57
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अभि प्रियाणि काव्या विश्वा चक्षाणो अर्षति । हरिस्तुञ्जान आयुधा ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि प्रि॒याणि॒ काव्या॒ विश्वा॒ चक्षा॑णो अर्षति । हरि॑स्तुञ्जा॒न आयु॑धा ॥
Transliteration
abhí priyā́ṇi kā́vyā víśvā cákṣāṇo arṣati | háris tuñjāná ā́yudhā ||
Translation
He flows beholding all the beloved poetic powers; the tawny one drives forward his weapons—energies of effective action.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । प्रि॒याणि॑ । काव्या॑ । विश्वा॑ । चक्षा॑णः । अ॒र्ष॒ति॒ । हरिः॑ । तु॒ञ्जा॒नः । आयु॑धा ॥अभि । प्रियाणि । काव्या । विश्वा । चक्षाणः । अर्षति । हरिः । तुञ्जानः । आयुधा ॥abhi | priyāṇi | kāvyā | viśvā | cakṣāṇaḥ | arṣati | hariḥ | tuñjānaḥ | āyudhā
Word by Word
अभिtowards, over
अभि:
Adhikaraṇa (दिशा/उपसर्ग-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रियाणिdear/pleasing (things)
प्रियाणि:
Karma
TypeAdjective (substantivized)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
काव्याpoetic, inspired (utterances/works)
काव्या:
Karma (प्रियाणि इत्यस्य विशेषणम्) / Apposition
TypeAdjective (substantivized)
Rootकाव्य (प्रातिपदिक; ‘कवि’-सम्बन्धि)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (प्रियाणि/काव्या इत्यस्य समुच्चय-विशेषणम्)
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
चक्षाणःseeing, beholding
चक्षाणः:
Kartā (कर्तृविशेषणम्) / Agentive
TypeVerb (participial)
Rootचक्ष् (धातु; ‘to see, behold’) → चक्षाण (शानच्-प्रत्ययः)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
Kriyā (मुख्यक्रिया) — कर्ता: हरिः
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (धातु; ‘to flow, move swiftly’)
हरिःthe tawny one (Soma/steed-like Soma)
हरिः:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
तुञ्जानःthrusting/impelling, driving on
तुञ्जानः:
Kartā (कर्तृविशेषणम्) / Agentive
TypeVerb (participial)
Rootतुञ्ज् (धातु; ‘to thrust/impel, strike, drive on’) → तुञ्जान (शानच्)
आयुधाwith weapons, by means of weapons
आयुधा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)