HomeRig VedaMandala 9Sukta 5Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 9.5

Devata: Soma Pavamāna (identified with Indu/Indra/Hari/Prajāpati; Tvaṣṭṛ invoked)

त्वष्टारमग्रजां गोपां पुरोयावानमा हुवे । इन्दुरिन्द्रो वृषा हरिः पवमानः प्रजापतिः ॥

त्वष्टा॑रमग्र॒जां गो॒पां पु॑रो॒यावा॑न॒मा हु॑वे । इन्दु॒रिन्द्रो॒ वृषा॒ हरि॒: पव॑मानः प्र॒जाप॑तिः ॥

tváṣṭāram agra-jā́ṃ gopā́ṃ puraḥ-yā́vānam ā́ huve | índur índro vṛ́ṣā háriḥ pávamānaḥ prajā́patiḥ ||

I call Tvaṣṭṛ, the first-born guardian, the herdsman and leader in front; for the shining Indu—self-purifying—is Indra the Bull, the tawny force, and Prajāpati, the lord of creation in us.

त्वष्टा॑रम् । अ॒ग्र॒ऽजाम् । गो॒पाम् । पु॒रः॒ऽयावा॑नम् । आ । हु॒वे॒ । इन्दुः॑ । इन्द्रः॑ । वृषा॑ । हरिः॑ । पव॑मानः । प्र॒जाऽप॑तिः ॥त्वष्टारम् । अग्रजाम् । गोपाम् । पुरःयावानम् । आ । हुवे । इन्दुः । इन्द्रः । वृषा । हरिः । पवमानः । प्रजापतिः ॥tvaṣṭāram | agra-jām | gopām | puraḥ-yāvānam | ā | huve | induḥ | indraḥ | vṛṣā | hariḥ | pavamānaḥ | prajāpatiḥ

त्वष्टारम्Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्वष्टृ- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
अग्रजाम्the first-born (female)
अग्रजाम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअग्रज- (अग्र + ज; प्रातिपदिक)
गोपाम्the cowherd/guardian
गोपाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगोप- (गो + पा; प्रातिपदिक)
पुरोयावानम्going in front; leading
पुरोयावानम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपुरोयावन्- (पुरस् + यावन्; प्रातिपदिक)
towards; hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
हुवेI invoke/call
हुवे:
कर्तृ (अहं)
TypeVerb
Root√हू (जुहोत्यादि; ‘to call/invoke’)
इन्दुःthe Soma-drop
इन्दुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (समानााधिकरणम् इन्दुः)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्-/वृषा- (प्रातिपदिक)
हरिःthe tawny one; (golden)
हरिः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootहरि- (प्रातिपदिक)
पवमानःpurifying; flowing (as Soma)
पवमानः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeParticiple (present middle)
Root√पू (पवते; ‘to purify/flow’), वर्तमान-कृदन्त: पवमान-
प्रजापतिःLord of creatures (Prajāpati)
प्रजापतिः:
कर्तृ (समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootप्रजापति- (प्रजा + पति; प्रातिपदिक)