Mantra 7
Sukta 9.5
Devata: Soma Pavamāna (with Indra invoked/identified as empowered by Soma; also ‘two divine Hotars’ as assisting powers)
Samhita Patha (Devanagari)
उभा देवा नृचक्षसा होतारा दैव्या हुवे । पवमान इन्द्रो वृषा ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒भा दे॒वा नृ॒चक्ष॑सा॒ होता॑रा॒ दैव्या॑ हुवे । पव॑मान॒ इन्द्रो॒ वृषा॑ ॥
Transliteration
ubhā́ devā́ nṛ-cákṣasā hótārā daívyā huve | pávamāna índro vṛ́ṣā ||
Translation
I call the two divine Hotars, who see as men and work for the human journey; in the self-purifying Soma stands Indra the Bull—power of victorious force within.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒भा । दे॒वा । नृ॒ऽचक्ष॑सा । होता॑रा । दैव्या॑ । हु॒वे॒ । पव॑मानः । इन्द्रः॑ । वृषा॑ ॥उभा । देवा । नृचक्षसा । होतारा । दैव्या । हुवे । पवमानः । इन्द्रः । वृषा ॥ubhā | devā | nṛ-cakṣasā | hotārā | daivyā | huve | pavamānaḥ | indraḥ | vṛṣā
Word by Word
उभाboth (two)
उभा:
विशेष्य-विशेषण (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
Typeविशेषण
Rootउभ (प्रातिपदिक)
देवाthe two gods
देवा:
कर्तृ (स्तुत्यौ देवौ)
Typeनाम
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नृचक्षसाhaving men as (their) sight; man-seeing
नृचक्षसा:
विशेषण (देवयोः)
Typeविशेषण
Rootनृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
होताराthe two Hotṛ-priests / invokers
होतारा:
कर्तृ (हुवे इत्यस्य)
Typeनाम
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
दैव्याdivine
दैव्या:
विशेषण (होतॄणाम्)
Typeविशेषण
Rootदैव्य (प्रातिपदिक)
हुवेI invoke / I call
हुवे:
क्रिया (आह्वानम्)
Typeक्रिया
Root√ह्वे (ह्वा/ह्वे) ‘आह्वाने’
पवमानthe purifying (Soma)
पवमान:
कर्तृ/विषय (स्तुत्यः सोमः)
Typeविशेषण/नाम (कृदन्त)
Root√पू ‘पवने/शोधने’ → पवमान (वर्तमानकृदन्त)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
समनाधिकरण/अप्पोज़िशन (पवमानस्य)
Typeनाम
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृषाthe bull; the mighty one
वृषा:
समनाधिकरण (इन्द्रस्य)
Typeविशेषण/नाम
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘वृषा’ नपुंसक/पुं विशेष-रूपः, RV में प्रायः पुं प्रथमा एकवचन)