Mantra 2
Sukta 9.5
Devata: Soma Pavamāna (with Tanūnapāt epithet)
Samhita Patha (Devanagari)
तनूनपात्पवमानः शृङ्गे शिशानो अर्षति । अन्तरिक्षेण रारजत् ॥
Samhita Patha (IAST)
तनू॒नपा॒त्पव॑मान॒: शृङ्गे॒ शिशा॑नो अर्षति । अ॒न्तरि॑क्षेण॒ रार॑जत् ॥
Transliteration
tanūnapāt pávamānaḥ śṛ́ṅge śíśāno arṣati | antárikṣeṇa rā́rajat ||
Translation
The self-purifying Soma, the ‘Son of the Body’, surges forward sharpening his horned power; he moves in the mid-region and makes it blaze with his shining.
Padapatha (Word Analysis)
तनू॒नपा॑त् । पव॑मानः । शृङ्गे॒ इति॑ । शिशा॑नः । अ॒र्ष॒ति॒ । अ॒न्तरि॑क्षेण । रार॑जत् ॥तनूनपात् । पवमानः । शृङ्गे इति । शिशानः । अर्षति । अन्तरिक्षेण । रारजत् ॥tanūnapāt | pavamānaḥ | śṛṅgeiti | śiśānaḥ | arṣati | antarikṣeṇa | rārajat
Word by Word
तनूनपात्Tanūnapāt (a divine name; ‘offspring/son of himself’, epithet of Soma/Agni)
तनूनपात्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootतनूनपात् (प्रातिपदिक; तन् + नपात्) अथवा देवता-नाम
पवमानःpurifying (Soma), flowing
पवमानः:
कर्तृ
TypeAdjective (participle)
Rootपू (धातु) → पवमान (वर्तमान कृदन्त, शतृ/शानच्-प्रकार; ‘purifying, flowing’)
शृङ्गेon the two horns / at the horns
शृङ्गे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootशृङ्ग (प्रातिपदिक)
शिशानःkeen, sharpened/impelled
शिशानः:
कर्तृ
TypeAdjective (participle)
Rootशिश्/शि (धातु; वेदिक ‘to sharpen/impel, to become keen’) → शिशान (कृदन्त, क्त/क्विप्-प्रकार का परिपक्व रूप; अर्थ: ‘keen, whetted, impelled’)
अर्षतिflows, rushes
अर्षति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋष् (धातु; ‘to flow, move swiftly’)
अन्तरिक्षेणthrough the mid-air / by means of the atmosphere
अन्तरिक्षेण:
करण
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
रारजत्shone, flashed
रारजत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootराज् (धातु; ‘to shine’)