Mantra 3
Sukta 9.45
Rishi: Ascription varies; verify RV 9.45.3 in Anukramaṇī.
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: To be verified for RV 9.45.3.
Samhita Patha (Devanagari)
उत त्वामरुणं वयं गोभिरञ्ज्मो मदाय कम् । वि नो राये दुरो वृधि ॥
Samhita Patha (IAST)
उ॒त त्वाम॑रु॒णं व॒यं गोभि॑रञ्ज्मो॒ मदा॑य॒ कम् । वि नो॑ रा॒ये दुरो॑ वृधि ॥
Transliteration
utá tvām aruṇáṃ vayáṃ góbhir añjmó mádāya kám | ví no rāyé dúro vṛdhi ||
Translation
And you, the ruddy-flaming one, we anoint with rays of light for the ecstasy; open out for us the doors of spiritual richness, widen the passages by which the plenty enters.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒त । त्वाम् । अ॒रु॒णम् । व॒यम् । गोभिः॑ । अ॒ञ्ज्मः॒ । मदा॑य । कम् । वि । नः॒ । रा॒ये । दुरः॑ । वृ॒धि॒ ॥उत । त्वाम् । अरुणम् । वयम् । गोभिः । अञ्ज्मः । मदाय । कम् । वि । नः । राये । दुरः । वृधि ॥uta | tvām | aruṇam | vayam | gobhiḥ | añjmaḥ | madāya | kam | vi | naḥ | rāye | duraḥ | vṛdhi
Word by Word
उतand, also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
त्वाम्you (as object)
त्वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अरुणम्ruddy, tawny, red(-hued)
अरुणम्:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootअस्मद्
गोभिःwith cows; with cattle (as means/wealth)
गोभिः:
करण
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अञ्ज्मःwe anoint/adorn
अञ्ज्मः:
क्रिया (कर्ता = वयम्; कर्म = त्वाम्)
TypeVerb (finite, Vedic injunctive) / archaic form
Rootअञ्ज् (धातु) → अञ्ज्मन् (प्रातिपदिक; ‘anointing/adorning’)
मदायfor exhilaration; for intoxication/rapture
मदाय:
सम्प्रदान (प्रयोजनम्)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
कम्indeed; how/what (idiomatic intensifier)
कम्:
—
TypePronoun (indefinite/interrogative used idiomatically)
Rootक (प्रश्न/अनिर्दिष्ट सर्वनाम; वैदिके ‘कं’ इति नपुंसक एकवचन)
विforth, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
नःto us; for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान (प्रयोजनम्)
TypeNoun
Rootराय्/राय (प्रातिपदिक ‘wealth’)
दुरःdoors, gates
दुरः:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्/द्वार् (प्रातिपदिक; वैदिक रूप ‘दुरः’ = ‘doors/gates’)
वृधिincrease; make (them) grow/open
वृधि:
क्रिया (आज्ञा); कर्म = दुरः; सम्प्रदान = नः/राये
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)