Mantra 5
Sukta 9.42
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
अभि विश्वानि वार्याभि देवाँ ऋतावृधः । सोमः पुनानो अर्षति ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒भि विश्वा॑नि॒ वार्या॒भि दे॒वाँ ऋ॑ता॒वृध॑: । सोम॑: पुना॒नो अ॑र्षति ॥
Transliteration
abhí víśvāni vā́ryā́bhí devā́n ṛtā-vṛ́dhaḥ | sómaḥ punānó arṣati ||
Translation
Over all desirable fulfillments, over the gods who grow by the Truth, Soma—self-purifying—streams onward.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भि । विश्वा॑नि । वार्या॑ । अ॒भि । दे॒वान् । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ । सोमः॑ । पु॒ना॒नः । अ॒र्ष॒ति॒ ॥अभि । विश्वानि । वार्या । अभि । देवान् । ऋतवृधः । सोमः । पुनानः । अर्षति ॥abhi | viśvāni | vāryā | abhi | devān | ṛta-vṛdhaḥ | somaḥ | punānaḥ | arṣati
Word by Word
अ॒भिtowards, over, upon
अ॒भि:
Adhikaraṇa (दिशा/व्याप्ति-सूचक) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व)
वार्याणिchoice goods, valuables, treasures
वार्याणि:
Karma (विश्वानि इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun/Adjective (substantive)
Rootवार्य (वृ/वर् + य; ‘वरणीय/उत्तम/धन’)
अ॒भिtowards, over
अ॒भि:
Adhikaraṇa (दिशा/व्याप्ति-सूचक) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
दे॒वान्the gods
दे॒वान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
ऋ॒तावृधःupholding/increasing ṛta (cosmic order)
ऋ॒तावृधः:
Kartā (देवानाम् विशेषणम्) / समनाधिकरण
TypeAdjective (epithet)
Rootऋतावृध (ऋत + वृध ‘वर्ध्’)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम
पुनानःbeing purified, purifying himself
पुनानः:
Kartā (सोमस्य विशेषणम्) / क्रियाविशेषण-भावः
TypeParticiple
Rootपू (धातु) → पुनान (शानच्, आत्मनेपद-वर्तमान कृदन्त)
अर्षतिrushes, flows
अर्षति:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootऋष् (गत्यर्थः) / अर्ष् (Vedic: ‘to rush/flow’)