Mantra 2
Sukta 9.40
Devata: Soma Pavamāna (moving toward Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
आ योनिमरुणो रुहद्गमदिन्द्रं वृषा सुतः । ध्रुवे सदसि सीदति ॥
Samhita Patha (IAST)
आ योनि॑मरु॒णो रु॑ह॒द्गम॒दिन्द्रं॒ वृषा॑ सु॒तः । ध्रु॒वे सद॑सि सीदति ॥
Transliteration
ā yónim aruṇó rúhad gámad índraṃ vṛ́ṣā sutáḥ | dhrúve sádasi sīdati ||
Translation
To the womb he climbs—the ruddy one; pressed, the strong bull goes to Indra and takes his seat in the firm foundation of the inner session.
Padapatha (Word Analysis)
आ । योनि॑म् । अ॒रु॒णः । रु॒ह॒त् । गम॑त् । इन्द्र॑म् । वृषा॑ । सु॒तः । ध्रु॒वे । सद॑सि । सी॒द॒ति॒ ॥आ । योनिम् । अरुणः । रुहत् । गमत् । इन्द्रम् । वृषा । सुतः । ध्रुवे । सदसि । सीदति ॥ā | yonim | aruṇaḥ | ruhat | gamat | indram | vṛṣā | sutaḥ | dhruve | sadasi | sīdati
Word by Word
आtowards, into
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
योनिम्womb; source; seat
योनिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोनि- (प्रातिपदिक)
अरुणःthe ruddy one (Soma)
अरुणः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरुण- (प्रातिपदिक)
रुहत्rising; mounting
रुहत्:
Kartā (अरुणः का विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootरुह् (धातु) → रुहत् (वर्तमाने कृदन्त, शतृ)
गमत्let (him) go/come
गमत्:
—
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
वृषाthe bull; the vigorous one
वृषा:
Kartā (अरुणः/सुतः का विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन्- (प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
Kartā
TypeParticiple (past passive; used as adjective/noun)
Rootसु (धातु) → सुत- (कृदन्त, क्त)
ध्रुवेin the fixed/firm (place)
ध्रुवे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (locative)
Rootध्रुव- (प्रातिपदिक)
सदसिin the seat; in the assembly (ritual session)
सदसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसदस्- (प्रातिपदिक)
सीदतिsits down; settles
सीदति:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)