Mantra 1
Sukta 9.40
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः । शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः ॥
Samhita Patha (IAST)
पु॒ना॒नो अ॑क्रमीद॒भि विश्वा॒ मृधो॒ विच॑र्षणिः । शु॒म्भन्ति॒ विप्रं॑ धी॒तिभि॑: ॥
Transliteration
punānáḥ akramīd abhí víśvā mṛ́dho ví-carṣaṇiḥ | śúmbhanti vípraṃ dhī́ti-bhiḥ ||
Translation
Purifying himself, he strides against all assaults; the wide-ranging one—by illumined thoughts—they adorn the seer-force within, making it fit for the truth.
Padapatha (Word Analysis)
पु॒ना॒नः । अ॒क्र॒मी॒त् । अ॒भि । विश्वाः॑ । मृधः॑ । विऽच॑र्षणिः । शु॒म्भन्ति॑ । विप्र॑म् । धी॒तिऽभिः॑ ॥पुनानः । अक्रमीत् । अभि । विश्वाः । मृधः । विचर्षणिः । शुम्भन्ति । विप्रम् । धीतिभिः ॥punānaḥ | akramīt | abhi | viśvāḥ | mṛdhaḥ | vi-carṣaṇiḥ | śumbhanti | vipram | dhīti-bhiḥ
Word by Word
पुनानःpurifying (himself), being purified
पुनानः:
कर्तृ
TypeVerb-derived adjective (participle)
Root√पू (पवते) / प्रातिपदिक: पुनान- (पुना-न)
अक्रमीत्stepped, strode
अक्रमीत्:
क्रिया (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√क्रम
अभिtowards, against, over
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (दिशा/अभिमुखता)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
विश्वाःall
विश्वाः:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व
मृधःhostilities, assaults, foes
मृधः:
कर्म
TypeNoun
Rootमृध् (प्रातिपदिक: मृध्/मृध-)
विचर्षणिःthe widely-ruling/active one (epithet, esp. of Soma)
विचर्षणिः:
कर्तृ (पुनानः इत्यस्य विशेषण/सम्बोधन-स्वरूपः)
TypeNoun/epithet
Rootप्रातिपदिक: विचर्षणि-
शुम्भन्तिthey adorn, they make splendid
शुम्भन्ति:
क्रिया (द्वितीय खण्डे)
TypeVerb
Root√शुभ्
विप्रम्the inspired one / the sage (here: Soma as ‘vipra’)
विप्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविप्र
धीतिभिःwith thoughts, with hymns/insights
धीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक: धीति-)