Mantra 3
Sukta 9.38
Rishi: Unknown/unspecified in provided input
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Undetermined here
Samhita Patha (Devanagari)
एतं त्यं हरितो दश मर्मृज्यन्ते अपस्युवः । याभिर्मदाय शुम्भते ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒तं त्यं ह॒रितो॒ दश॑ मर्मृ॒ज्यन्ते॑ अप॒स्युव॑: । याभि॒र्मदा॑य॒ शुम्भ॑ते ॥
Transliteration
etaṃ tyaṃ harito daśa marmṛjyante apasyuvaḥ | yābhir madāya śumbhate ||
Translation
This very one the ten tawny steeds polish—those eager in the work—by whom he is adorned for the ecstasy of power.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒तम् । त्यम् । ह॒रितः॑ । दश॑ । म॒र्मृ॒ज्यन्ते॑ । अ॒प॒स्युवः॑ । याभिः॑ । मदा॑य । शुम्भ॑ते ॥एतम् । त्यम् । हरितः । दश । मर्मृज्यन्ते । अपस्युवः । याभिः । मदाय । शुम्भते ॥etam | tyam | haritaḥ | daśa | marmṛjyante | apasyuvaḥ | yābhiḥ | madāya | śumbhate
Word by Word
एतम्this (him/it)
एतम्:
कर्म
TypePronoun/Determiner
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्यम्that (yonder), the well-known one
त्यम्:
कर्म (एतम् इत्यस्य विशेषण-रूपेण)
TypePronoun/Determiner
Rootत्यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हरितःthe tawny/greenish ones (bays; i.e., the fingers/streams that cleanse Soma)
हरितः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootहरित् (प्रातिपदिक)
दशten
दश:
कर्तृ (हरितः इत्यस्य विशेषण)
TypeNumeral
Rootदशन् (संख्या-शब्द)
मर्मृज्यन्तेthey cleanse/purify themselves (they keep rubbing/cleansing)
मर्मृज्यन्ते:
(स्वकर्मक/मध्यस्थ) कर्तृ-क्रिया; ‘हरितः’ कर्तारः
TypeVerb
Rootमृज् (धातु; पुनरुक्त/इंटेन्सिव्-आकृतिः: मर्मृज्)
अपस्युवःactive, industrious, eager in work/ritual action
अपस्युवः:
कर्तृ (हरितः इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपस् + यु (प्रातिपदिक: अपस्यु)
याभिःwith which (fem. instruments)
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मदायfor exhilaration/intoxication (rapture)
मदाय:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
शुम्भतेhe/it adorns itself, becomes splendid
शुम्भते:
कर्तृ-क्रिया (अध्याहृतः कर्ता: सोमः/एतं त्यं)
TypeVerb
Rootशुभ् (धातु; आत्मनेपद)