Mantra 5
Sukta 9.37
Rishi: Unknown/unspecified in provided input
Devata: Soma Pavamāna (with Indraic Vṛtra-slaying function)
Chandas: Undetermined here (likely Jagatī/Triṣṭubh band)
Samhita Patha (Devanagari)
स वृत्रहा वृषा सुतो वरिवोविददाभ्यः । सोमो वाजमिवासरत् ॥
Samhita Patha (IAST)
स वृ॑त्र॒हा वृषा॑ सु॒तो व॑रिवो॒विददा॑भ्यः । सोमो॒ वाज॑मिवासरत् ॥
Transliteration
sa vṛtra-hā vṛṣā suto varivo-vid adābhyaḥ | somo vājam ivāsarat ||
Translation
He, the slayer of Vṛtra, the strong Bull pressed out, the finder of the wide path, the invincible Soma, has streamed forth like plenitude itself.
Padapatha (Word Analysis)
सः । वृ॒त्र॒ऽहा । वृषा॑ । सु॒तः । व॒रि॒वः॒ऽवित् । अदा॑भ्यः । सोमः॑ । वाज॑म्ऽइव । अ॒स॒र॒त् ॥सः । वृत्रहा । वृषा । सुतः । वरिवःवित् । अदाभ्यः । सोमः । वाजम्इव । असरत् ॥saḥ | vṛtra-hā | vṛṣā | sutaḥ | varivaḥ-vit | adābhyaḥ | somaḥ | vājam-iva | asarat
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Epithet
Rootवृत्रहन् (प्रातिपदिक; वृत्र + हन् ‘to slay’)
वृषाthe bull; vigorous one
वृषा:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) अथवा वृषा- (विशेषण-प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma); the pressed one
सुतः:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival) / Noun
Root√सु (सुनोति ‘to press/express (Soma)’) → सुत (कृदन्त, भूतकर्मणि/कृत)
वरिवोविद्finder/procurer of room (favor, free scope)
वरिवोविद्:
Kartā (सः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Epithet
Rootवरिवस् (प्रातिपदिक ‘wide space, room, favor’) + √विद् (‘to know/find’) → विद् (कृदन्त/नामधातु-समास; ‘one who finds/procures’)
ददाभ्यःto/for the givers (bestowers)
ददाभ्यः:
Sampradāna (beneficiaries: ‘to/for the givers’)
TypeNoun (agent noun) / Epithet
Root√दा (ददाति ‘to give’) → ददाभि- (प्रातिपदिक; ददाभ्यः = ददाभि + भ्यस्)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
वाजम्prize; strength
वाजम्:
Karma (उपमान-आश्रयः; ‘like a prize/strength’)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
असरत्flowed; ran forth
असरत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√सृ (सरति ‘to flow, run’) with preverb आ- (आसरत्)