Mantra 5
Sukta 9.35
Devata: Soma Pavamāna (the Purifying Soma)
Samhita Patha (Devanagari)
तं गीर्भिर्वाचमीङ्खयं पुनानं वासयामसि । सोमं जनस्य गोपतिम् ॥
Samhita Patha (IAST)
तं गी॒र्भिर्वा॑चमीङ्ख॒यं पु॑ना॒नं वा॑सयामसि । सोम॒ जन॑स्य॒ गोप॑तिम् ॥
Transliteration
taṃ gī́rbhir vā́cam-īṅkhayáṃ punānáṃ vāsayāmasi | sóma jánasya gópatim ||
Translation
Him we clothe with our inspired chants—Soma, the Purifier who sets the Word in movement; we establish him as the lord and guardian of the people’s rays of Light (the ‘cows’ of knowledge).
Padapatha (Word Analysis)
तम् । गीः॒ऽभिः । वा॒च॒म्ऽई॒ङ्ख॒यम् । पु॒ना॒नम् । वा॒स॒या॒म॒सि॒ । सोम॑म् । जन॑स्य । गोऽप॑तिम् ॥तम् । गीःभिः । वाचम्ईङ्खयम् । पुनानम् । वासयामसि । सोमम् । जनस्य । गोपतिम् ॥tam | gīḥ-bhiḥ | vācam-īṅkhayam | punānam | vāsayāmasi | somam | janasya | go-patim
Word by Word
तम्him; that (Soma)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns/utterances
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘स्तुति/वाणी’)
वाचम्speech; voice
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
ईङ्खयम्stirring/impelling (one)
ईङ्खयम्:
कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootईङ्खय (प्रातिपदिक; ‘चल/कम्प’ भाव—‘कम्पयन्तम्/प्रेरयन्तम्’ इत्यर्थे)
पुनानम्purifying (himself); being purified
पुनानम्:
कर्म
TypeParticiple
Root√पू (पवने) → पुनान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्)
वासयामसिwe cause to dwell/array; we clothe/adorn
वासयामसि:
कर्तृ
TypeVerb
Root√वास् (वासने/वासयति ‘वासयति, सुगन्धयति/आच्छादयति’)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
जनस्यof the people
जनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
गोपतिम्lord/protector of cattle (and wealth)
गोपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो-पति (तत्पुरुष समास; पति ‘lord’)