Mantra 4
Sukta 9.35
Devata: Soma Pavamāna (Indu) with the ṛṣi as participant-figure
Samhita Patha (Devanagari)
प्र वाजमिन्दुरिष्यति सिषासन्वाजसा ऋषिः । व्रता विदान आयुधा ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र वाज॒मिन्दु॑रिष्यति॒ सिषा॑सन्वाज॒सा ऋषि॑: । व्र॒ता वि॑दा॒न आयु॑धा ॥
Transliteration
prá vā́jam índur iṣyati sísāsan vāja-sā́ ṛ́ṣiḥ | vratā́ vidāná ā́yudhā ||
Translation
Indu presses forward toward the plenitude of force (vāja); desiring that strength, the seer—winner of vāja—knowing the laws, arms himself for the work.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । वाज॑म् । इन्दुः॑ । इ॒ष्य॒ति॒ । सिसा॑सन् । वा॒ज॒ऽसाः । ऋषिः॑ । व्र॒ता । वि॒दा॒नः । आयु॑धा ॥प्र । वाजम् । इन्दुः । इष्यति । सिसासन् । वाजसाः । ऋषिः । व्रता । विदानः । आयुधा ॥pra | vājam | induḥ | iṣyati | sisāsan | vāja-sāḥ | ṛṣiḥ | vratā | vidānaḥ | āyudhā
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
वाजम्prize; strength; (victory-)booty
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
इन्दुःSoma (the drop)
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
इष्यतिseeks, strives for
इष्यति:
—
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
सिषासन्वाजसाurging on, with might/with prize-winning power
सिषासन्वाजसा:
Kartā (सिषासन्) / Karaṇa (वाजसा)
TypeParticiple + Noun (compound)
Rootसिषास् (इच्छार्थक/देशिदेरिवेटिव; √शास्/√सास् ‘to instruct/urge’ से) + वाजस (प्रातिपदिक)
ऋषिःseer; inspired sage
ऋषिः:
Kartā (apposition to इन्दुः)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
व्रताvows; sacred ordinances
व्रता:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
विदानःknowing; understanding
विदानः:
Kartā (apposition to इन्दुः/ऋषिः)
TypeParticiple/Adjective
Root√विद् (धातु) → विदान (कृदन्त/विशेषण)
आयुधाwith a weapon; with arms (as means)
आयुधा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)