Mantra 5
Sukta 9.31
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
तुभ्यं गावो घृतं पयो बभ्रो दुदुह्रे अक्षितम् । वर्षिष्ठे अधि सानवि ॥
Samhita Patha (IAST)
तुभ्यं॒ गावो॑ घृ॒तं पयो॒ बभ्रो॑ दुदु॒ह्रे अक्षि॑तम् । वर्षि॑ष्ठे॒ अधि॒ सान॑वि ॥
Transliteration
túbhyaṃ gā́vo ghṛtáṃ páyo bábhro duduhré ákṣitam | várṣiṣṭhe ádhi sā́navi ||
Translation
For you the cows of light milk out ghee and milk—O tawny one—an inexhaustible abundance, upon the most raining summit of the being.
Padapatha (Word Analysis)
तुभ्य॑म् । गावः॑ । घृ॒तम् । पयः॑ । बभ्रो॒ इति॑ । दु॒दु॒ह्रे । अक्षि॑तम् । वर्षि॑ष्ठे । अधि॑ । सान॑वि ॥तुभ्यम् । गावः । घृतम् । पयः । बभ्रो इति । दुदुह्रे । अक्षितम् । वर्षिष्ठे । अधि । सानवि ॥tubhyam | gāvaḥ | ghṛtam | payaḥ | babhro iti | duduhre | akṣitam | varṣiṣṭhe | adhi | sānavi
Word by Word
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गावःcows
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
घृतम्ghee, clarified butter
घृतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
पयःmilk
पयः:
कर्म
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
बभ्रःthe brown one (epithet of Soma)
बभ्रः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (epithet)
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
दुदुह्रेthey have milked / milked out
दुदुह्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु) ‘to milk’
अक्षितम्unwasting, imperishable
अक्षितम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (past passive participle)
Rootक्षि (धातु) ‘to perish, waste’ + अ- (निषेध)
वर्षिष्ठेin/at the most excellent (place/seat)
वर्षिष्ठे:
अधिकरण
TypeAdjective (superlative)
Rootवृध्/वर्ष् (वृद्धि/वर्षण-सम्बद्ध) → वर्षिष्ठ (सुपरलेटिव-प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकरण-सम्बन्ध (उपरि/अधिष्ठानार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
सानविon the ridge/summit
सानवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक) ‘ridge, summit’