Mantra 2
Sukta 9.31
Devata: Soma Pavamāna (Indu)
Samhita Patha (Devanagari)
दिवस्पृथिव्या अधि भवेन्दो द्युम्नवर्धनः । भवा वाजानां पतिः ॥
Samhita Patha (IAST)
दि॒वस्पृ॑थि॒व्या अधि॒ भवे॑न्दो द्युम्न॒वर्ध॑नः । भवा॒ वाजा॑नां॒ पति॑: ॥
Transliteration
divás pṛthivyā́ ádhi bhávendo dyumná-vardhanaḥ | bhávā vājā́nāṃ pátiḥ ||
Translation
Be over heaven and earth, O Indu—an increaser of luminous power; become the lord of the plenitudes of force that win the soul’s advance.
Padapatha (Word Analysis)
दि॒वः । पृ॒थि॒व्याः । अधि॑ । भव॑ । इ॒न्दो॒ इति॑ । द्यु॒म्न॒ऽवर्ध॑नः । भव॑ । वाजा॑नाम् । पतिः॑ ॥दिवः । पृथिव्याः । अधि । भव । इन्दो इति । द्युम्नवर्धनः । भव । वाजानाम् । पतिः ॥divaḥ | pṛthivyāḥ | adhi | bhava | indo iti | dyumna-vardhanaḥ | bhava | vājānām | patiḥ
Word by Word
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (genitive relation) / अधिकरण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘स्वर्ग/दिव्’)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
अधिover, upon, above
अधि:
अधिकारण (locative sense: ‘over/upon/above’)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
भवbe! become!
भव:
(क्रिया) — संबोधन-प्रयुक्त आज्ञा; कर्ता = त्वम् (इन्दो)
TypeVerb
Rootभू
इन्दोO Indu (Soma)
इन्दो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक; सोम)
द्युम्नवर्धनःincreaser of brilliance/glory
द्युम्नवर्धनः:
विशेषण (इन्दोः)
TypeAdjective (epithet)
Rootद्युम्न-वर्धन (समास: द्युम्न ‘splendour’ + वर्धन ‘increasing’)
भवbe! become!
भव:
(क्रिया) — संबोधन-प्रयुक्त आज्ञा; कर्ता = त्वम् (इन्दो)
TypeVerb
Rootभू
वाजानाम्of prizes/strengths (vājá-s)
वाजानाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
पतिःlord, master
पतिः:
कर्तृ-सम्बन्ध/प्रेडिकेट-नाम (इन्दोः)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)