Mantra 1
Sukta 9.31
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
प्र सोमासः स्वाध्यः पवमानासो अक्रमुः । रयिं कृण्वन्ति चेतनम् ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र सोमा॑सः स्वा॒ध्य१॒॑: पव॑मानासो अक्रमुः । र॒यिं कृ॑ण्वन्ति॒ चेत॑नम् ॥
Transliteration
prá sómāsaḥ svādhyàḥ pávamānāso akramuḥ | rayíṃ kṛṇvanti cétanam ||
Translation
Forth go the self-mastered Somās, the purifying streams; they advance and make for us a wealth that is conscious—richness that awakens the being.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । सोमा॑सः । स्वा॒ध्यः॑ । पव॑मानासः । अ॒क्र॒मुः॒ । र॒यिम् । कृ॒ण्व॒न्ति॒ । चेत॑नम् ॥प्र । सोमासः । स्वाध्यः । पवमानासः । अक्रमुः । रयिम् । कृण्वन्ति । चेतनम् ॥pra | somāsaḥ | svādhyaḥ | pavamānāsaḥ | akramuḥ | rayim | kṛṇvanti | cetanam
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
सोमासःthe Soma (drops/juices)
सोमासः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
स्वाध्यःself-impelled, of their own power
स्वाध्यः:
Kartā (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootस्वाधी (प्रातिपदिक; adj.)
पवमानासःpurifying (as they flow), being purified
पवमानासः:
Kartā (विशेषणत्वेन)
TypeParticiple (Adjectival Noun)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/पु ‘to purify’ + शानच्)
अक्रमुःthey strode/advanced, set forth
अक्रमुः:
— (क्रियापद)
TypeVerb
Root√क्रम् (क्रमुँ गतौ)
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
कृण्वन्तिthey make, they produce
कृण्वन्ति:
— (क्रियापद)
TypeVerb
Root√कृ (डुकृञ् करणे)
चेतनम्conspicuous, perceptible; enlivening/awakening
चेतनम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective (used predicatively) / Noun
Rootचेतन (प्रातिपदिक; adj./n.)