Mantra 5
Sukta 9.28
Devata: Soma Pavamāna (illumining Sūrya)
Samhita Patha (Devanagari)
एष सूर्यमरोचयत्पवमानो विचर्षणिः । विश्वा धामानि विश्ववित् ॥
Samhita Patha (IAST)
ए॒ष सूर्य॑मरोचय॒त्पव॑मानो॒ विच॑र्षणिः । विश्वा॒ धामा॑नि विश्व॒वित् ॥
Transliteration
eṣá sū́ryam arocayat pávamāno vícarṣaṇiḥ | víśvā dhā́māni viśvá-vit ||
Translation
This Soma, while purifying, has made the Sun shine out; wide in his vision and movement among men, the knower of all enters and illumines all the domains of our being.
Padapatha (Word Analysis)
ए॒षः । सूर्य॑म् । अ॒रो॒च॒य॒त् । पव॑मानः । विऽच॑र्षणिः । विश्वा॑ । धामा॑नि । वि॒श्व॒ऽवित् ॥एषः । सूर्यम् । अरोचयत् । पवमानः । विचर्षणिः । विश्वा । धामानि । विश्ववित् ॥eṣaḥ | sūryam | arocayat | pavamānaḥ | vi-carṣaṇiḥ | viśvā | dhāmāni | viśva-vit
Word by Word
एषःthis (one), he
एषः:
कर्तृ
TypePronoun (demonstrative)
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अरोचयत्made (it) shine, caused to shine
अरोचयत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुच् (रुचँ दीप्तौ) + णिच् (causative)
पवमानःpurifying (Soma), flowing
पवमानः:
कर्तृ (एषः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle (epithet)
Root√पू (पूञ् पवने/शोधने) → पवमान (वर्तमानकृदन्त)
विचर्षणिःfar-seeing; widely ruling/observant
विचर्षणिः:
कर्तृ (एषः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवि-चर्षणि (प्रातिपदिक; ‘all-seeing/men-seeing, widely influential’)
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (धामानि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
धामानिabodes, stations; (also) ordinances/splendours
धामानि:
कर्म
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
विश्ववित्knower of all (things)
विश्ववित्:
कर्तृ (एषः/पवमानः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun (agentive)
Rootविश्व-विद् (समास; √विद् ‘to know’ → -वित् ‘knowing’)